Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)

बुद्धिर्मनो महद्‌ वायुस्तेजो5म्भ: खं मही च या । चतुर्विधं च यद्‌ भूत॑ं सर्व कृष्णे प्रतेष्ठितम्‌,महत्तत्त्व, अहंकार, मनसहित ग्यारह इन्द्रियाँ, आकाश, वायु, तेज, जल, पृथ्वी तथा जरायुज, अण्डज, स्वेदज और उद्धिज्ज--ये चार प्रकारके प्राणी भगवान्‌ श्रीकृष्णमें ही प्रतिष्ठित हैं

buddhir mano mahad vāyus tejo 'mbhaḥ khaṃ mahī ca yā | caturvidhaṃ ca yad bhūtaṃ sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam ||

ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ବାୟୁ, ତେଜ, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରକାରର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ସବୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्the Great principle (mahat-tattva)
महत्:
Karta
TypeNoun
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
वायुःwind/air
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
तेजःfire/energy
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अम्भःwater
अम्भः:
Karta
TypeNoun
Rootअम्भस्
FormNeuter, Nominative, Singular
खम्space/ether
खम्:
Karta
TypeNoun
Root
FormNeuter, Nominative, Singular
महीearth
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
याwhich (f.)
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Singular
चतुर्विधम्fourfold
चतुर्विधम्:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्विध
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्whatever/that which (n.)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
भूतम्being/creature; element
भूतम्:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
कृष्णेin Krishna
कृष्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Locative, Singular
प्रतिष्ठितम्established/grounded
प्रतिष्ठितम्:
TypeVerb
Rootप्रति-स्था
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (participial)

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kṛṣṇa
B
buddhi (intellect)
M
manas (mind)
M
mahat (Great Principle)
V
vāyu (wind)
T
tejas (fire)
A
ambhas (water)
K
kha/ākāśa (space)
M
mahī (earth)
C
caturvidha-bhūta (fourfold beings)