भवन्ति पुरुषव्याप्र नाविका: कालपर्यये । तथा कर्ण समासाद्य तावका: पुरुषर्षभ
bhavanti puruṣavyāprā nāvikāḥ kālaparyaye | tathā karṇa samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ! କାଳର ସଙ୍କଟମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଯେପରି ନାଉକାଚାଳକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଚେତନ ଓ ତତ୍ପର ହୋଇଉଠନ୍ତି, ସେପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାମାତ୍ରେ ତୁମ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟମରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
संजय उवाच
The verse highlights how decisive moments (kāla-paryaya) awaken heightened effort: just as boatmen become most vigilant in dangerous crossings, warriors intensify their resolve when rallied around a capable leader like Karṇa.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces, upon reaching and aligning with Karṇa, became vigorously active—suggesting a surge of confidence and coordinated action under Karṇa’s presence.