Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

तमायान्तं महेष्वासं दृष्टवा भूतानि भारत । निहतं मेनिरे कर्ण पाण्डवेन महात्मना,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्बोजं च सुदक्षिणम्‌ । श्रुतायुषं महावीर्यमच्युतायुषमेव च । प्रत्युदगम्य भवेत्‌ क्षेमी यो न स्यात्‌ त्वमिव प्रभो

tam āyāntaṁ maheṣvāsaṁ dṛṣṭvā bhūtāni bhārata | nihataṁ menire karṇa pāṇḍavena mahātmanā || prayāhi śīghraṁ govinda sūtaputra-jighāṁsayā | vindānuvindāv āvantyau kāmbojaṁ ca sudakṣiṇam | śrutāyuṣaṁ mahāvīryam acyutāyuṣam eva ca | pratyudgamya bhavet kṣemī yo na syāt tvam iva prabho ||

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ— ହେ ଭାରତ! ସେଇ ମହାଧନୁର୍ଧର ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭାବିଲେ—ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ କର୍ଣ୍ଣକୁ ନିହତ କରିଛନ୍ତି। “ହେ ଗୋବିନ୍ଦ! ସୂତପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ) ବଧ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲନ୍ତୁ।” ଅବନ୍ତୀର ବିନ୍ଦ-ଅନୁବିନ୍ଦ, କାମ୍ବୋଜ, ସୁଦକ୍ଷିଣ, ମହାବୀର ଶ୍ରୁତାୟୁ ଓ ଅଚ୍ୟୁତାୟୁ—ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଯେ ଆଗେଇଯିବ, ସେ କ୍ଷେମରେ ଫେରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ପରି ନ ହେଲେ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeVerb
Rootआ-या (धातु: या)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
महा-इष्वासम्great archer
महा-इष्वासम्:
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive)
भूतानिcreatures/beings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
निहतम्slain
निहतम्:
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
मेनिरेthey thought/considered
मेनिरे:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Ātmanepada
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
पाण्डवेनby the Pandava
पाण्डवेन:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Singular
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रयाहिdepart/go forth
प्रयाहि:
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु: या)
FormImperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
गोविन्दO Govinda
गोविन्द:
TypeNoun
Rootगोविन्द
FormMasculine, Vocative, Singular
सूत-पुत्र-जिघांसयाwith the desire to kill the charioteer’s son
सूत-पुत्र-जिघांसया:
Karana
TypeNoun
Rootसूतपुत्रजिघांसा
FormFeminine, Instrumental, Singular
विन्दानुविन्दौVindā and Anuvindā
विन्दानुविन्दौ:
Karma
TypeNoun
Rootविन्दानुविन्द
FormMasculine, Accusative, Dual
आवन्त्यौthe Avanti princes
आवन्त्यौ:
TypeAdjective
Rootआवन्त्य
FormMasculine, Accusative, Dual
काम्बोजम्Kamboja (king/warrior)
काम्बोजम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम्बोज
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुदक्षिणम्Sudakṣiṇa
सुदक्षिणम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुदक्षिण
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुतायुषम्Śrutāyuṣa
श्रुतायुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रुतायुष
FormMasculine, Accusative, Singular
महा-वीर्यम्of great valor
महा-वीर्यम्:
TypeAdjective
Rootमहावीर्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अच्युतायुषम्Acyutāyuṣa
अच्युतायुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootअच्युतायुष
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रत्युद्गम्यhaving gone out to meet
प्रत्युद्गम्य:
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-गम् (धातु: गम्)
Formल्यप् (absolutive/gerund)
भवेत्would be/might be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
क्षेमीsafe/unharmed
क्षेमी:
TypeAdjective
Rootक्षेमिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रभोO lord/master
प्रभो:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)
G
Govinda (Kṛṣṇa)
K
Karṇa (Sūtaputra)
P
Pāṇḍava (Arjuna implied)
V
Vindānu-vinda (Avanti princes)
A
Avanti
K
Kāmboja
S
Sudakṣiṇa
Ś
Śrutāyus
A
Acyutāyus