Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः

Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces

अशोभत मही तत्र विशीर्णरिव पर्वतै: | गिरे और गिरते हुए सुवर्णभूषित हाथियोंसे ढकी हुई रणभूमि ऐसी शोभा पा रही थी, मानो वहाँ ढेर-के-ढेर पर्वत-खण्ड बिखरे पड़े हों ।।

sañjaya uvāca |

aśobhata mahī tatra viśīrṇar iva parvataiḥ |

dīptābhai ratnavad dhiśva patitair gajayodhibhiḥ ||

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ଭଙ୍ଗା ପର୍ବତଖଣ୍ଡ ଛିଟିଯାଇଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା। ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ, ରତ୍ନସଦୃଶ ଜ୍ୟୋତିରେ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ପତିତ ଯୁଦ୍ଧହାତୀମାନେ ଢାକିଦେଇଥିବା ରଣଭୂମି ଭଙ୍ଗା ଶିଖରର ଢେର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

अशोभतshone, appeared splendid
अशोभत:
Karta
TypeVerb
Rootशुभ्
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
महीthe earth / ground
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
विशीर्णाscattered, strewn about
विशीर्णा:
Karta
TypeAdjective
Rootविशीर्ण
FormFeminine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वतैःwith/by mountains
पर्वतैः:
Karana
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Instrumental, Plural
दीप्ताभैःwith shining-lustrous (ones)
दीप्ताभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदीप्ताभ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
रत्नवत्like jewels
रत्नवत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootरत्नवत्
ध्वजैःwith banners/standards
ध्वजैः:
Karana
TypeNoun
Rootध्वज
FormMasculine, Instrumental, Plural
पतितैःwith fallen (ones)
पतितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपतित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
गजelephant
गज:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Stem (in compound), —
योधिभिःwith warriors/fighters
योधिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootयोधि
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
E
earth (mahī)
B
battlefield (implied)
W
war-elephants (gaja)
M
mountains (parvata)
G
gold ornaments (implied by 'suvarṇa-bhūṣita' in the given Hindi gloss)
J
jewels (ratna)

Educational Q&A

The verse conveys the impermanence of worldly splendor: even jewel-like, gold-adorned symbols of royal power (war-elephants) become lifeless heaps. It implicitly warns that war turns magnificence into ruin, inviting reflection on the ethical cost of violence.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the दृश्य of the battlefield: the ground is covered with fallen elephants, whose massive bodies make the earth look as if broken mountain fragments are scattered everywhere.