Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः

Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces

उत्तमौजाश्न हार्दिक्यं भीम॑ भीमपराक्रमम्‌ | छादयामास सहसा मेघो वृष्ट्येव पर्वतम्‌

uttamaujāś ca hārdikyaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam | chādayāmāsa sahasā megho vṛṣṭyeva parvatam ||

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ତେବେ ଉତ୍ତମୌଜ ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ (କୃତବର୍ମା)ଙ୍କୁ ନିଜ ବାଣବର୍ଷାରେ ସହସା ଏମିତି ଆଛାଦିତ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାଭାରୀ ମେଘ ପର୍ବତକୁ ଢାକିଦିଏ।

उत्तमौजाःUttamaujas (a warrior)
उत्तमौजाः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तमौजस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हार्दिक्यम्Hārdikya (Kṛtavarman)
हार्दिक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootहार्दिक्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमम्terrible
भीमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमपराक्रमम्of dreadful prowess
भीमपराक्रमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभीम-पराक्रम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
छादयामासcovered, enveloped
छादयामास:
TypeVerb
Rootछाद् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
सहसाsuddenly, quickly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
मेघःa cloud
मेघः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वृष्ट्याby rain
वृष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
पर्वतम्a mountain
पर्वतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
U
Uttamaujā
H
Hārdikya (Kṛtavarmā)
B
Bhīma
M
megha (cloud)
V
vṛṣṭi (rain)
P
parvata (mountain)
B
bāṇa (arrows)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh reciprocity of battlefield action: in war, prowess is met with equal counter-prowess, and the contest becomes an engulfing exchange of force. Ethically, it points to how violence tends to mirror and multiply itself, even among renowned heroes.

Sañjaya describes a rapid missile-exchange: Uttamaujā overwhelms Hārdikya (Kṛtavarmā) with arrows, and Hārdikya in turn overwhelms Bhīma. The image is intensified through a simile—like a cloud covering a mountain with rain.