Shloka 853

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

Devanagari script

पुरंदरसमे क्रुद्धे निवृत्ते भरतर्षभ । “उन्होंने दस-दस नाराचोंसे एक-एक हाथीका वध किया है। भरतभूषण! इन्द्रके समान पराक्रमी भीमसेनके क्रोधपूर्वक लौटनेपर धृतराष्ट्रपुत्रोंका वह सिंहनाद अब नहीं सुनायी दे रहा है

Transliteration

purandara-samaḥ kruddhe nivṛtte bharatarṣabha | daśa-daśa nārācaiḥ eka-eka-hastinaḥ vadhaṃ kṛtavān iti | bharata-bhūṣaṇa indra-sama-parākrami bhīmasenasya krodha-pūrvakaṃ nivṛttau dhṛtarāṣṭra-putrāṇāṃ sa siṃha-nādaḥ punar na śrūyate |

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରନ୍ଦରସମ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲା, ସେ ଦଶ-ଦଶ ନାରାଚ ବାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତୀକୁ ବଧ କଲା—ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଏ। ହେ ଭରତଭୂଷଣ, ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଫେରିଆସିବା ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେହି ସିଂହନାଦ ଏବେ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ।

Word by Word

• पुरंदरसमे: when (he) equal to Purandara (Indra)
• पुरंदरसमे: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: पुरंदर-सम
• Form: Masculine, Locative, Singular

• क्रुद्धे: when enraged
• क्रुद्धे: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध
• Form: Masculine, Locative, Singular

• निवृत्ते: when returned/turned back
• निवृत्ते: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: निवृत्त
• Form: Masculine, Locative, Singular

• भरतर्षभ: O bull among the Bharatas
• भरतर्षभ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: भरत-ऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sañjaya)
• पुरंदर/इन्द्र (Purandara/Indra)
• भीमसेन (Bhīmasena/Bhīma)
• धृतराष्ट्रपुत्र (sons of Dhṛtarāṣṭra / Kauravas)
• हस्तिन् (war-elephants)
• नाराच (iron arrows)
• भरत (Bharata lineage; addressee as Bharatarṣabha/Bharatabhūṣaṇa)