Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा

Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying

भारत! तत्पश्चात्‌ अमेय आत्मबलसे सम्पन्न सात्यकिने भीमसेनके रथसे उलझे हुए कर्णको पीड़ा देना आरम्भ किया, क्योंकि वे भीमसेनके पृष्ठभागकी रक्षा कर रहे थे ।। अभ्यवर्तत कर्णस्तमर्दितो5पि शरैर्भुशम्‌ । तावन्योन्यं समासाद्य वृषभौ सर्वधन्विनाम्‌

bhārata! tatpaścāt ameya-ātmabalase sampanna-sātyakine bhīmasenaka-rathase ulajhe hue karṇako pīḍā denā ārambha kiyā, kyoṅki ve bhīmasenake pṛṣṭhabhāgakī rakṣā kara rahe the. || abhyavartata karṇas tam ardito 'pi śarair bhuśam | tāv anyonyaṃ samāsādya vṛṣabhau sarva-dhanvinām ||

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ! ତା’ପରେ ଅମେୟ ଆତ୍ମବଳସମ୍ପନ୍ନ ସାତ୍ୟକି, ଭୀମସେନଙ୍କ ପୃଷ୍ଠଭାଗର ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଭୀମଙ୍କ ରଥ ସହ ଜଡିତ ହୋଇଥିବା କର୍ଣ୍ଣକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଅନେକ ଶରରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣ ପଛକୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭମାନଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

अभ्यवर्ततreturned/turned back (advanced again)
अभ्यवर्तत:
Karta
TypeVerb
Rootअभि+वृत्
Formलङ्, Imperfect (past), 3, singular, परस्मैपद
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
Formmasculine, nominative, singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
मर्दितःcrushed/harassed
मर्दितः:
Karta
TypeAdjective
Rootमर्द्
Formक्त (past passive participle), masculine, nominative, singular
अपिeven/though
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, instrumental, plural
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, dual
अन्योन्यम्each other (mutually)
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
समासाद्यhaving met/encountered
समासाद्य:
TypeIndeclinable
Rootसम्+आ+सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
वृषभौtwo bulls (foremost ones)
वृषभौ:
Karta
TypeNoun
Rootवृषभ
Formmasculine, nominative, dual
सर्वधन्विनाम्of all archers
सर्वधन्विनाम्:
TypeNoun
Rootसर्वधन्विन्
Formmasculine, genitive, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)
S
Sātyaki (Yuyudhāna)
B
Bhīmasena (Bhīma)
K
Karṇa
C
chariot
A
arrows
B
bowmen/archers