Shloka 60

अर्जुनस्य द्रोणिप्रतिघातः कर्णोपसर्पणं च

Arjuna Checks Droṇaputra; Karṇa Advances

Devanagari script

नृत्यन्निव हि राधेयश्वापहस्तं प्रतापवान्‌ | यैविद्ध: प्रत्यविद्ध्यत्‌ तानेकैकं त्रिगुणै: शरै:,प्रतापी राधापुत्र कर्ण हाथमें धनुष लेकर नृत्य-सा कर रहा था। जिन-जिन योद्धाओंने उसे एक बाणसे घायल किया, उनमेंसे प्रत्येकको उसने तीन गुने बाणोंसे बींध डाला

Transliteration

nṛtyann iva hi rādheyaḥ śvāpa-hastaṁ pratāpavān | yair viddhaḥ pratyaviddhyat tān ekaikaṁ triguṇaiḥ śaraiḥ ||

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ରଣଭୂମିରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଚଳିଲେ। ଯେଯେ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଆହତ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ଏକେକ କରି ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ତିନିଗୁଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Word by Word

• नृत्यन्: dancing
• नृत्यन्: Karta
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन

• इव: as if/like
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• हि: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• राधेयः: Radheya (Karna)
• राधेयः: Karta
• Type: Noun
• Root: राधेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• अपहस्तम्: with (his) hand(s) moving/gesturing (lit. hand-throwing)
• अपहस्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अपहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• प्रतापवान्: mighty/valiant
• प्रतापवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• यैः: by whom/with which (persons)
• यैः: Karana
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, तृतीया, बहुवचन

• विद्धः: having been pierced/wounded
• विद्धः: Karta
• Type: Verb
• Root: विद्/व्यध् (धातु) → विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त (भूतकर्मणि/भूतकृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन

• प्रत्यविद्ध्यत्: he pierced in return
• Type: Verb
• Root: प्रति + व्यध् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• तान्: those (warriors)
• तान्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, बहुवचन

• एकैकम्: each one, one by one
• Type: Indeclinable
• Root: एकैक (प्रातिपदिक)

• त्रिगुणैः: with triple (number of)
• त्रिगुणैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: त्रिगुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, तृतीया, बहुवचन

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, तृतीया, बहुवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Rādheya (Karna)
• bow (dhanus implied)
• arrows (śara)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse underscores the kṣatriya battlefield code: swift, proportionate retaliation and unwavering courage. It also portrays how mastery in war can appear effortless—‘like a dance’—even amid lethal conflict.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes Karna’s dynamic fighting: with bow in hand he maneuvers as if dancing, and for every warrior who wounds him with one arrow, he responds by piercing that warrior with a triple set of arrows, one by one.