Shloka 44

कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्

Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words

Devanagari script

उन्मत्तगज्जप्रतिमं शब्देनापूरयज्जगत्‌ । इस प्रकार अस्त्र-शस्त्रोंसे परिपूर्ण यह महाभयानक युद्ध बढ़ी हुई गंगाके समान जगत्‌को कोलाहलसे परिपूर्ण कर रहा था ।। ४३ $ || नैव स्वे न परे राजन्‌ विज्ञायन्ते शरातुरा:

Transliteration

unmattagajja-pratimaṁ śabdenāpūrayaj jagat | naiva sve na pare rājan vijñāyante śarāturāḥ ||

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ଉନ୍ମତ୍ତ ଗଜ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପୂରିଦେଲା। ହେ ରାଜନ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଠସାଠସ ଭରା ସେ ମହାଭୟଙ୍କର ସମରରେ, ବଢ଼ିଆସିଥିବା ଗଙ୍ଗା ପରି ବେଗ ଓ କୋଳାହଳ ସବୁକିଛି ଢାକିଦେଲା; ଶରବିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ‘ଆମ’ କି ‘ଶତ୍ରୁ’—ଏହି ଭେଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Word by Word

उन्मत्तmaddened, frenzied

गजelephant

प्रतिमम्like, resembling

शब्देनwith sound, by noise

अपूरयत्filled

जगत्the world

नnot

एवindeed, at all

स्वेin one’s own (side)

नnor/not

परेin the other (side)

राजन्O king

विज्ञायन्तेwere/are recognized, could be distinguished

शरातुराःafflicted by arrows; arrow-wounded

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

King (Dhṛtarāṣṭra, implied by address rājan)

Gaṅgā (as simile)

arrows (śara)

weapons/missiles (astra-śastra, implied by context)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes