Shloka 45
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
प्राद्रवत् सहसा राजन् नकुलो व्याकुलेन्द्रिय: । अत्यन्त बलवान तथा अस्त्रविद्याके विद्वान् कर्णके द्वारा समरांगणमें आहत हो सहसा नकुल भाग चले। उस समय उनकी सारी इन्द्रियाँ व्याकुल हो रही थीं ।।
prādravat sahasā rājan nakulo vyākulendriyaḥ | atyanta-balavān tathā astravidyāyāṃ vidvān karṇena samara-aṅgaṇe āhataḥ sahasā nakulaḥ bhāga-cale | tasmin kāle tasya sarvendriyāṇi vyākulāni babhūvuḥ || tam abhidrutya rādhēyaḥ prahasan vai punaḥ punaḥ ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ନକୁଳ ସହସା ପଳାଇଲା; ତାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଉଠିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମରାଙ୍ଗଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଘୁରି ପଳାଇଗଲା। ତାକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଳାଉଥିବା ଦେଖି ରାଧେୟ (କର୍ଣ୍ଣ) ପୁନଃ ପୁନଃ ହସିହସି ତାହାର ପଛେ ଧାଇଲେ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how even a strong and well-trained warrior can be overwhelmed by the shock of battle; ethical reflection arises around kṣatriya-dharma (steadfastness under threat) and the moral danger of pride and ridicule, shown by the pursuer’s repeated laughter.
During the fighting, Nakula is struck by Karṇa and suddenly retreats in confusion; Karṇa (Rādheya) then rushes after him, laughing repeatedly as he pursues.