Shloka 40
Karṇa-parva Adhyāya 19 — Saṃśaptaka–Trigarta Assault and Aindra-astra Counter
हतेश्वरो दन्तिवर: सुकल्पित- स्त्वराभिसृष्ट: प्रतिशब्दगो बली । तमाद्रवद् द्रौणिशराहतस्त्वरन् जवेन कृत्वा प्रतिहस्तिगर्जितम्
hateśvaro dantivaraḥ sukalpitas tvarābhisṛṣṭaḥ pratiśabda-go balī | tam ādravad drauṇiśarāhatas tvaran javena kṛtvā pratihastigarjitam ||
ଏତିକିବେଳେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବଳବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜରାଜ—ଯାହାର ମାଲିକ ଓ ମହାଉତ ହତ ହୋଇଥିଲେ—ଉତ୍ତେଜନାରେ ଛୁଟି ପଡ଼ି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡ୍ୟଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଲା; ପ୍ରତିପକ୍ଷୀ ହାତୀର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ମହାବେଗରେ ସେହି ଦିଗକୁ ଝପଟି ପଡ଼ିଲା।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, the death of leadership and loss of guidance unleash blind force: a powerful instrument (the elephant) becomes dangerous and indiscriminate when control is removed, illustrating the ethical cost and chaos that violence generates.
A richly equipped war-elephant, whose rider/handler has been killed, breaks loose. Wounded by Aśvatthāmā’s arrows, it rushes rapidly toward the sound of an opposing elephant’s trumpet, charging as if to answer that challenge.