Shloka 38
Karṇa-parva Adhyāya 19 — Saṃśaptaka–Trigarta Assault and Aindra-astra Counter
Devanagari script
विरथान् रथिनश्रषक्रे गजानश्वांश्न भारत । गजान् बहुभिरानर्छच्छरै: संनतपर्वभि:
Translation
ହେ ଭାରତ! ସେ ଅନେକ ରଥୀଙ୍କୁ ରଥହୀନ କରିଦେଲା; ହସ୍ତିସ୍ୱାର ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କ ହାତୀ-ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲା; ଏବଂ ନମ୍ର ପର୍ବଯୁକ୍ତ ଅନେକ ବାଣରେ ବହୁ ହାତୀକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ କଲା।
Word by Word
वि-रथान्chariotless (men)
वि-रथान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविरथ (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karma
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
चक्रेmade / rendered
चक्रे:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परिपूर्ण/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
गजान्elephants
गजान्:
Karma
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
गजान्elephants
गजान्:
Karma
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन
आनर्च्छreached / struck / assailed
आनर्च्छ:
Karta
TypeVerb
Rootऋच्छ्/अर्च्छ् (धातु, ‘to go/strike/come upon’—काव्यप्रयोग)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
संनत-पर्वभिःwith bent-jointed (arrows)
संनत-पर्वभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसंनतपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes