Shloka 20
द्रोण–धृष्टद्युम्नयुद्धवर्णनम्
Drona–Dhrishtadyumna Battle Description
Devanagari script
त्रि:सप्तकृत्व: पृथिवीं कृत्वा नि:क्षत्रियां प्रभु: इष्ट्वा क्रतुशतैर्वीरो ब्राह्मणेभ्यो हुमन्यत,वीर एवं शक्तिशाली परशुरामजीने इक्कीस बार इस पृथ्वीको क्षत्रियोंसे शून्य करके सैकड़ों यज्ञोंद्वार भगवानूका यजन किया और इस वसुधाको ब्राह्मणोंके अधिकारमें दे दिया
Translation
ନାରଦ କହିଲେ—ସେ ପ୍ରଭୁ ବୀର ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କରି, ଶତଶତ କ୍ରତୁଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରି, ଏହି ବସୁଧାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଅଧିକାରଭୂତ ବୋଲି ଭାବି (ତାଙ୍କୁ) ଅର୍ପଣ କଲେ।
Word by Word
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रि
Formavyaya (repetition/adverbial)
सप्तकृत्वःseven times
सप्तकृत्वः:
TypeIndeclinable
Rootसप्तकृत्वस्
Formavyaya (adverb of frequency)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formfeminine, accusative, singular
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formabsolutive (क्त्वा), indeclinable; prior action
निःक्षत्रियाम्devoid of kshatriyas
निःक्षत्रियाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिःक्षत्रिय
Formfeminine, accusative, singular (agreeing with पृथिवीम्)
प्रभुःthe mighty lord (he)
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
Formmasculine, nominative, singular
इष्ट्वाhaving sacrificed/worshipped
इष्ट्वा:
TypeVerb
Rootयज्
Formabsolutive (क्त्वा) of √यज्; indeclinable; prior action
क्रतुशतैःby hundreds of sacrifices
क्रतुशतैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्रतुशत
Formneuter, instrumental, plural
वीरःthe hero
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
Formmasculine, nominative, singular
ब्राह्मणेभ्यःto the brahmins
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formmasculine, dative, plural
अमन्यतhe granted/assigned (lit. thought/considered as belonging)
अमन्यत:
TypeVerb
Rootमन्
Formimperfect (लङ्), parasmaipada, 3rd person, singular
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes