Shloka 13
Droṇasya raudra-prayogaḥ
Droṇa’s intensified assault and the Pāṇḍava response
सैन्धवश्नलृ कलिड्रश्न विकर्णश्र॒ तवात्मज: । दक्षिण पाश्वमास्थाय समतिष्ठन्त दंशिता:,कृपश्च कृतवर्मा च चित्रसेनो विविंशति: । दुःशासनमुखा यत्ता: सव्यं पक्षमपालयन् कृपाचार्य, कृतवर्मा, चित्रसेन, विविंशति और दुःशासन आदि वीर योद्धा बड़ी सावधानीके साथ द्रोणाचार्यके वाम पार्श्वकी रक्षा करने लगे
saindhavaś ca śalyaś ca kaliṅgaś ca vikarṇaś ca tavātmajaḥ | dakṣiṇa-pārśvam āsthāya samatiṣṭhanta daṃśitāḥ || kṛpaś ca kṛtavarmā ca citraseno viviṃśatiḥ | duḥśāsana-mukhā yattāḥ savyaṃ pakṣam apālayan ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ସୈନ୍ଧବ, ଶଲ୍ୟ, କଲିଙ୍ଗରାଜ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ—ତୁମ ପୁତ୍ର ସହ—ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ସନ୍ନଦ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଲେ। ବାମ ପକ୍ଷକୁ କୃପ, କୃତବର୍ମା, ଚିତ୍ରସେନ, ବିବିଂଶତି ଓ ଦୁଃଶାସନ-ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସତର୍କତାରେ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବ୍ୟୂହ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲା।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even within a morally troubled war, the verse highlights disciplined coordination and protective duty toward a leader (Droṇa). It implicitly raises the ethical tension of steadfast loyalty and military competence being employed in service of an adharma-leaning cause—showing how virtue-like qualities (vigilance, unity, courage) can be ethically ambiguous depending on the end they serve.
Sañjaya reports the Kauravas arranging guards around Droṇa: Jayadratha, Śalya, the Kaliṅga contingent, Vikarṇa, and Dhṛtarāṣṭra’s son hold the right flank, while Kṛpa, Kṛtavarmā, Citraseṇa, Viviṃśati, and Duḥśāsana’s group protect the left flank, ensuring the commander’s wings are secured.