Shloka 18
Adhyāya 40 (Book 7, Droṇa-parva): Abhimanyu’s Rapid Advance and Battlefield Disruption
अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्टवा शत्रुं पपाजितम् । धर्ममारुतशक्राणामश्रिनो: प्रतिमास्तथा,अभ्यद्रवन्त त्वरिता द्रोणानीकं॑ बिभित्सव: । घमंडमें भरे हुए अपने कट्टर शत्रुको पराजित हुआ देख अपनी ध्वजाओंके अग्रभागमें धर्म, वायु, इन्द्र और अश्विनीकुमारोंकी प्रतिमा धारण करनेवाले महारथी द्रौपदीकुमार, सात्यकि, चेकितान, धृष्टद्युम्मन, शिखण्डी, केकय-राजकुमार, धृष्टकेतु, मत्स्य, पांचाल, सूंजय तथा युधिष्ठिर आदि पाण्डव बड़े हर्षके साथ उतावले होकर द्रोणाचार्यके व्यूहका भेदन करनेकी इच्छासे उसपर टूट पड़े
sañjaya uvāca | atyantavairiṇaṃ dṛptaṃ dṛṣṭvā śatruṃ parājitam | dharma-māruta-śakrāṇām aśvinoḥ pratimās tathā dhvajāgrabhāge dhārayantaḥ tvaritā abhyadravan droṇānīkaṃ bibhitsavaḥ |
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୈରୀ ଓ ଦର୍ପିତ ଶତ୍ରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଯାହାଙ୍କ ଧ୍ୱଜାଗ୍ରରେ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା, ସେହି ମହାରଥୀ—ଦ୍ରୌପଦେୟମାନେ, ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, କେକୟ-ରାଜକୁମାରମାନେ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ମତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, ସୃଞ୍ଜୟ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର-ପୁରୋଗାମୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ—ହର୍ଷରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବ୍ୟୂହକୁ ଭେଦିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତାହା ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ॥
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how arrogance (dṛpti) in an enemy, once checked, becomes a moral and tactical turning point: warriors seize the moment with disciplined resolve, aligning their cause with dharma-symbols on their standards while acting decisively in battle.
Sañjaya describes a sudden charge: after seeing a fiercely hostile, proud opponent defeated, the warriors bearing divine emblems on their banners rush to assault and pierce Droṇa’s formidable battle-array (Droṇānīka).