Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Droṇa-parva Adhyāya 25 — Bhīma’s Disruption of Elephant Formations and Bhagadatta’s Shock Advance

गदापरिघनिस्त्रिंशपट्टिशायोघनोपलै: । कडड्रैर्भुशुण्डीभि: प्रासैस्तोमरसायकै:,तत्पश्चात्‌ गदा, परिघ, खड़्ग, पट्टिश, लोहेके घन, पत्थर, कडंगर, भुशुण्डि, प्रास, तोमर, सायक, मुसल, मुदगर, चक्र, भिन्दिपाल, फरसा, धूल, हवा, अग्नि, जल, भस्म, मिट्टीके ढेले, तिनके तथा वृक्षोंसे कौरव-सेनाको पीड़ा देता, शत्रुओंका अंग-भंग करता, तोड़ता-फोड़ता, मारता-भगाता, फेंकता एवं सारी सेनाको भयभीत करता हुआ घटोत्कच वहाँ ट्रोणाचार्यको पकड़नेके लिये आया

sañjaya uvāca | gadāparighanistriṁśapaṭṭiśāyoghanopalaiḥ | kaḍaṅgair bhuśuṇḍībhiḥ prāsais tomarasāyakaiḥ ||

ତାପରେ ଘଟୋତ୍କଚ ଗଦା, ପରିଘ, ଖଡ଼୍ଗ, ପଟ୍ଟିଶ, ଲୋହା ଘନ, ପଥର, କଡ଼ଙ୍ଗର, ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, ପ୍ରାସ, ତୋମର, ସାୟକ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ ଓ ପ୍ରହାର କରି କୌରବ ସେନାକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା। ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କରି, ବ୍ୟୂହ ଭାଙ୍ଗି, ହତ୍ୟା କରି ଭଗାଇ, ସମଗ୍ର ସେନାରେ ଭୟ ପ୍ରସାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

गदाmace
गदा:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिघiron bar/club
परिघ:
Karana
TypeNoun
Rootपरिघ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निस्त्रिंशsword
निस्त्रिंश:
Karana
TypeNoun
Rootनिस्त्रिंश
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पट्टिशbattle-axe
पट्टिश:
Karana
TypeNoun
Rootपट्टिश
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयः-घनiron hammer/mallet
अयः-घन:
Karana
TypeNoun
Rootअयस् + घन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उपलैःwith stones
उपलैः:
Karana
TypeNoun
Rootउपल
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
Ghaṭotkaca
D
Droṇācārya
K
Kaurava army
G
gadā (mace)
P
parigha (iron bar)
N
nistriṁśa (sword)
P
paṭṭiśa (battle-axe)
Ā
āyoghana (iron hammer)
U
upala (stone)
K
kaḍaṅga (club)
B
bhuśuṇḍī (missile weapon)
P
prāsa (spear)
T
tomara (javelin)
S
sāyaka (arrow)

Educational Q&A

The verse highlights how overwhelming force and fear can dominate a battlefield, yet it also implicitly raises an ethical tension: even when fighting for a cause, war unleashes terror and bodily destruction. It invites reflection on dharma under extreme conditions—how objectives (like capturing a commander) drive actions that intensify suffering.

Sañjaya describes Ghaṭotkaca’s assault on the Kaurava forces using a wide array of weapons. His attack breaks enemy bodies and formations, spreads panic through the army, and he advances with the specific aim of capturing Droṇācārya.