Shloka 363
द्रोणपर्व — अध्याय १६२: प्रातःसंध्यायां युद्धप्रवृत्तिः तथा रजोमेघे संमूढता
Devanagari script
नेष्यामि प्रेतलोकाय होतन्मे मनसि स्थितम् । “इसीलिये द्रोणके जीते-जी अभी युद्धस्थलमें तेरा वध नहीं कर रहा हूँ। दुर्मते! इसी रातमें प्रभात होनेसे पहले आज तेरे पिताका वध करके फिर तुझे भी युद्धस्थलमें प्रेतलोकको भेज दूँगा। यही मेरे मनका निश्चित विचार है
Translation
“ମୁଁ ତୋତେ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ପଠାଇବି—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ମନରେ ଦୃଢ଼। ସେହିପାଇଁ ଦ୍ରୋଣ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୋର ବଧ କରୁନାହିଁ, ଦୁର୍ମତେ। ଏହି ରାତିରେ, ପ୍ରଭାତ ପୂର୍ବରୁ, ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପରେ ତୋତେ ମଧ୍ୟ ରଣଭୂମିରେ ପ୍ରେତଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି—ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ।”
Word by Word
नेष्यामिI will lead/send
नेष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलृट् (Simple Future), 1st, Singular, Parasmaipada
प्रेतलोकायto the world of the dead
प्रेतलोकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootप्रेतलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
होतत्this (as intended); reading uncertain
होतत्:
TypeIndeclinable
Rootहोतत् (पाठभेद/अस्पष्ट; सम्भाव्य: एतत्/ह्येतत्)
मेof me / my
मे:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
FormGenitive, Singular
मनसिin (my) mind
मनसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितम्placed/settled; fixed
स्थितम्:
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes