Shloka 29
Adhyāya 16: Saṃśaptaka-vrata and the Diversion of Arjuna (द्रोणपर्व, अध्याय १६)
Devanagari script
व्यक्षोभयद् रणे योधान् यथा मुख्यमभिद्रवन् । अभ्यवर्तत सम्प्रेप्सु: कुन्तीपुत्रं युधिछ्ठिरम्,राजन! उन्होंने रणक्षेत्रमें मुख्य-मुख्य योद्धाओंपर धावा करके उन सबको क्षोभमें डाल दिया और कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरको पकड़नेके लिये उनपर वेगसे आक्रमण किया
Translation
ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇ ପଡ଼ି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷୋଭିତ କରିଦେଲା; ଏବଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଧରିବା ଆଶାରେ ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
Word by Word
व्यक्षोभयत्he agitated / threw into confusion
व्यक्षोभयत्:
Karta
TypeVerb
Rootक्षुभ् (caus. क्षोभय)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
योधान्warriors
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Accusative, Plural
यथाas / just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
मुख्यम्the chief (one)
मुख्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमुख्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिद्रवन्he rushed upon / charged
अभिद्रवन्:
Karta
TypeVerb
Rootद्रु (अभि + द्रव)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
अभ्यवर्ततhe turned toward / advanced against
अभ्यवर्तत:
Karta
TypeVerb
Rootवृत् (अभि + आवर्त)
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Ātmanepada
सम्प्रेप्सुःdesiring to seize/obtain
सम्प्रेप्सुः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राप् (desid. प्रेप्सु)
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तीपुत्रम्Kuntī’s son
कुन्तीपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes