Shloka 513
Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)
एष ते सदृशं शत्रो: कर्म भीम: करोम्यहम् | “परंतु आज तुम्हारे मुँहसे जो बात निकल रही है, उससे हमलोगोंपर तुम्हारा विपरीत भाव लक्षित होता है। यदि तुम अपने-आपको शत्रु मानते हो तो ऐसा ही सही। यह मैं भीमसेन तुम्हारे शत्रुके अनुरूप कर्म कर रहा हूँ"
sañjaya uvāca | eṣa te sadṛśaṃ śatroḥ karma bhīmaḥ karomy aham |
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ଭୀମ କହିଲେ—“ହେ ଶତ୍ରୁ! ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଯେପରି କର୍ମ, ସେହି କର୍ମ ମୁଁ କରୁଛି। ଆଜି ତୁମ ମୁଖରୁ ନିଷ୍କ୍ରମିତ କଥାରେ ଆମ ପ୍ରତି ବିପରୀତ, ବୈରଭାବ ପ୍ରକଟ। ଯଦି ତୁମେ ନିଜକୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବୁଛ, ତେବେ ତାହା ହେଉ; ମୁଁ ଭୀମସେନ ତୁମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁକୁ ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଆଚରଣ କରିବି।”
संजय उवाच
Educational Q&A
Speech reveals intention; when one declares or displays enmity, the ethical frame shifts from conciliation to justified opposition. The line underscores proportional response—acting ‘as toward an enemy’ when the other adopts the stance of an enemy.
In the heat of the Kurukshetra war (Drona Parva), Bhima responds to an opponent whose words indicate hostility. Bhima declares that he will now act in a manner appropriate to dealing with an enemy, and Sanjaya reports this exchange.