Shloka 8
भीष्मरक्षण-उद्योगः, शिखण्डि-विवर्जनं, सर्वतोभद्र-व्यूहः
Protection of Bhīṣma, Exemption of Śikhaṇḍin, and the Sarvatobhadra Array
महाबाहु घटोत्कच आपके पुत्रको मार डालनेकी इच्छासे वह शक्ति ऊपरको उठा रहा था। उसे उठी हुई देख वंगदेशके राजाने बड़ी उतावलीके साथ अपने पर्वताकार गजराजको उस राक्षसकी ओर बढ़ाया ।। स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना । यतो दुर्योधनरथस्तं मार्ग प्रत्यवर्तत,वे वंगनरेश उस शीघ्रगामी महाबली गजराजपर आरूढ़ हो युद्धके मैदानमें उसी मार्गपर चले जहाँ दुर्योधनका रथ खड़ा था
sa nāgapravareṇājau balinā śīghragāminā | yato duryodhana-rathas taṃ mārgaṃ pratyavartata ||
ମହାବାହୁ ଘଟୋତ୍କଚ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଶକ୍ତିକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା। ତାହା ଉଦ୍ୟତ ଦେଖି ବଙ୍ଗଦେଶର ରାଜା ଅତି ତ୍ୱରାରେ ନିଜ ପର୍ବତାକାର ଗଜରାଜକୁ ସେଇ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରତି ଆଗେଇଲେ। ପରେ ସେ ବଙ୍ଗନରେଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନ ଓ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ଯେଉଁ ପଥରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ରଥ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା ସେଇ ପଥକୁ ଫେରିଗଲେ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how battlefield decisions are often driven by loyalty, urgency, and the protection of one’s leader; ethically, it points to the way haste and factional attachment can deepen the spiral of violence, even when framed as kṣatriya duty.
The king of Vaṅga, riding a powerful and swift elephant, turns back and proceeds along the same path toward the position where Duryodhana’s chariot is located—suggesting a rapid maneuver to support or defend Duryodhana amid the ongoing clash.