Shloka 4
भीष्मपर्व — अध्याय ७२: सैन्यगुणवर्णनम्, व्यूहरक्षा, दैव-पुरुषकारचिन्ता
Devanagari script
अरक्षन्मकरव्यूहं भीष्मो राजन् समन्ततः । तथैव पाण्डवा राजन्नरक्षन् व्यूहमात्मन:,राजन! भीष्म सेनाका मकरव्यूह बनाकर सब ओरसे उसकी रक्षा करने लगे। इसी प्रकार पाण्डवोंने भी अपने व्यूहकी रक्षा की
Transliteration
sañjaya uvāca |
arakṣan makaravyūhaṃ bhīṣmo rājan samantataḥ |
tathaiva pāṇḍavā rājann arakṣan vyūham ātmanaḥ ||
Translation
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ଭୀଷ୍ମ ମକରବ୍ୟୂହ ରଚି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାହାର ରକ୍ଷା କଲେ। ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବ୍ୟୂହକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
Word by Word
अरक्षत्protected
अरक्षत्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada
मकरव्यूहम्the makara-formation (battle array)
मकरव्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootमकरव्यूह
FormMasculine, Accusative, Singular
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
समन्ततःon all sides, all around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
अरक्षन्protected
अरक्षन्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperfect (Lan), 3, Plural, Parasmaipada
व्यूहम्the formation (array)
व्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यूह
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनःof themselves / their own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaB
BhishmaD
Dhritarashtra (addressed as rājan)P
PandavasM
Makara-vyūha (battle formation)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes