Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)

सा वाहिनी शान्तनवेन गुप्ता महारथैर्वरिणवाजिभिश्ष । बभौ सविद्युत्स्तनयित्नुकल्पा जलागमे द्यौरिव जातमेघा,शान्तनुनन्दन भीष्मसे रक्षित वह विशाल वाहिनी बड़े-बड़े रथों, हाथियों और घोड़ोंसे ऐसी शोभा पा रही थी, मानो वर्षाकालमें मेघोंकी घटासे आच्छादित आकाश बिजलीसहित बादलोंसे सुशोभित हो पीडयानं तु तत्‌ सैन्यं पौत्रं तव विशाम्पते । दृष्टवा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात्‌ पर्यवारयन्‌ प्रजानाथ! राजेन्द्र! आपके पौत्र अभिमन्युको कौरवसेनाको पीड़ा देते देख आपके ही सैनिकोंने सब ओरसे घेर लिया

sā vāhinī śāntanavena guptā mahārathair variṇa-vājibhiṣ ca | babhau sa-vidyut-stanayitnu-kalpā jalāgame dyaūr iva jāta-meghā ||

pīḍayanaṃ tu tat sainyaṃ pautraṃ tava viśām-pate | dṛṣṭvā tvadīyā rājendra samantāt paryavārayan ||

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ଶାନ୍ତନବ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ସେଇ ବିଶାଳ ସେନା ମହାରଥୀ, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ବର୍ଷାକାଳରେ ନବମେଘରେ ଆବୃତ ଆକାଶ ଯେପରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଗର୍ଜନ ସହ ଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେପରି ଶୋଭା ପାଇଲା। କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଜାନାଥ! ଆପଣଙ୍କ ପୌତ୍ର ସେନାକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସେନା ତାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରିଦେଲା।

साshe/that (army)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
वाहिनीarmy, host
वाहिनी:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
शान्तनवेनby the son of Śāntanu (Bhīṣma)
शान्तनवेन:
Karana
TypeNoun (proper/epithet)
Rootशान्तनव
FormMasculine, Instrumental, Singular
गुप्ताprotected, guarded
गुप्ता:
Karta
TypeAdjective (PPP)
Rootगुप्त
FormFeminine, Nominative, Singular
महारथैःby great chariot-warriors
महारथैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
वरिणexcellent, choice
वरिण:
Karana
TypeAdjective
Rootवरिण
FormMasculine, Instrumental, Plural
वाजिभिःwith horses
वाजिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवाजि
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बभौshone, appeared splendid
बभौ:
TypeVerb
Rootभा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
सविद्युत्with lightning
सविद्युत्:
Karta
TypeAdjective
Rootस-विद्युत्
FormFeminine, Nominative, Singular
स्तनयित्नु-कल्पाlike thunder (thundering)
स्तनयित्नु-कल्पा:
Karta
TypeAdjective
Rootस्तनयित्नु-कल्प
FormFeminine, Nominative, Singular
जलागमेat the coming of rains (rainy season)
जलागमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजलागम
FormMasculine, Locative, Singular
द्यौःsky, heaven
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ
FormFeminine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
जातमेघाhaving arisen clouds / clouded over
जातमेघा:
Karta
TypeAdjective
Rootजातमेघ
FormFeminine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śāntanava (Bhīṣma)
A
Abhimanyu (implied as 'your grandson')
K
Kaurava army (implied as 'that army')
C
Charioteers / great chariot-warriors (mahārathas)
W
War-elephants
H
Horses
S
Sky (dyauḥ)
R
Rainy season (jalāgama)
C
Clouds, lightning, thunder