Shloka 4

Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa

Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island

Devanagari script

हिमवान्‌ हेमकूटश्व निषधश्च नगोत्तम: । नीलश्न वैदूर्यमय: श्वेतश्न शशिसंनिभ:,उनके नाम इस प्रकार हैं--हिमवान, हेमकूट, पर्वतश्रेष्ठ निषध, वैदूर्यमणिमय नीलगिरि, चन्द्रमाके समान उज्ज्वल श्वेतगिरि तथा सब धातुओंसे सम्पन्न होकर विचित्र शोभा धारण करनेवाला शुंगवान्‌ पर्वत। राजन! ये छः: पर्वत सिद्धों तथा चारणोंके निवास स्थान हैं

Transliteration

sañjaya uvāca |

himavān hemakūṭaś ca niṣadhaś ca nagottamaḥ |

nīlaś ca vaidūryamayaḥ śvetaś ca śaśisaṃnibhaḥ |

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହିମବାନ, ହେମକୂଟ ଓ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଷଧ; ବୈଦୂର୍ୟମଣିମୟ ନୀଳଗିରି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ୱେତଗିରି—ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରାଜନ, ଏହାମାନେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କର ସେବିତ ପବିତ୍ର ନିବାସସ୍ଥାନ।

Word by Word

हिमवान्Himavat (the Himalaya mountain)

हेमकूटःHemakūṭa (the ‘golden-peak’ mountain)

चand

निषधःNiṣadha (a mountain name)

चand

नगोत्तमःbest of mountains (mountain-chief)

नीलःNīla (a mountain name)

वैदूर्यमयःmade of vaidūrya (cat’s-eye gem)

श्वेतःŚveta (a mountain name)

शशिसंनिभःmoon-like, resembling the moon

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Himavān (Himālaya)

Hemakūṭa

Niṣadha

Nīla

Śveta

Vaidūrya (gem)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes