Shloka 6

भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः

Devanagari script

एतं हि पुरुषव्याप्रं धनुष्मन्तं महाबलम्‌ | दृष्टत्वा विप्रद्रुतं सैन्यं समरे मार्गणाहतम्‌,“हाथमें धनुष लिये इन महाबली पुरुषसिंह भीष्मको देखकर और समरभूमिमें इनके बाणोंसे आहत होकर मेरी सारी सेना भागने लगती है

Transliteration

etaṃ hi puruṣavyāghraṃ dhanuṣmantaṃ mahābalam | dṛṣṭvā vipradrutaṃ sainyaṃ samare mārgaṇāhatam ||

Translation

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ— ଧନୁଷ୍ୟଧାରୀ, ମହାବଳୀ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ମୋ ସମଗ୍ର ସେନା ଭୟରେ ବ୍ୟୂହ ଭାଙ୍ଗି ପଳାଏ।

Word by Word

• एतम्: this (him)
• एतम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• पुरुषव्याघ्रम्: the tiger among men (man-lion/hero)
• पुरुषव्याघ्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुरुषव्याघ्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• धनुष्मन्तम्: bearing a bow
• धनुष्मन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: धनुष्मन्त्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• महाबलम्: very strong/mighty
• महाबलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महाबल
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund)

• विप्रद्रुतम्: fleeing/put to flight
• विप्रद्रुतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विप्रद्रुत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• सैन्यम्: army
• सैन्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सैन्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर
• Form: Masculine, Locative, Singular

• मार्गणाहतम्: struck by arrows
• मार्गणाहतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मार्गणाहत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• Bhishma
• bow (dhanuḥ)
• arrows (mārgaṇāḥ)
• army/host (sainyam)
• battlefield (samara)