Shloka 14
ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga
Discipline of Meditation and Mental Restraint
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र--इन चार वर्णोंका समूह गुण और कर्मोंके विभागपूर्वक मेरे द्वारा रचा गया है।* इस प्रकार उस सृष्टि-रचनादि कर्मका कर्ता होनेपर भी मुझ अविनाशी परमेश्वरको तू वास्तवमें अकर्ता ही जानः ।।
cāturvarṇyaṁ mayā sṛṣṭaṁ guṇa-karma-vibhāgaśaḥ | tasya kartāram api māṁ viddhy akartāram avyayam || na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā | iti māṁ yo 'bhijānāti karmabhir na sa badhyate ||
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ଗୁଣ ଓ କର୍ମର ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତଥାପି ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର କର୍ତ୍ତା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଅକର୍ତ୍ତା ଓ ଅବ୍ୟୟ ଜାଣ। କର୍ମ ମୋତେ ଲିପ୍ତ କରେନାହିଁ, କର୍ମଫଳ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ପୃହା ନାହିଁ; ଯେ ମୋତେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଜାଣେ, ସେ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୁଏନାହିଁ।
अजुन उवाच
Educational Q&A
The Lord explains that social roles are differentiated by qualities (guṇa) and work (karma), yet the Supreme remains untouched by action and desire for results. Knowing this truth supports Karma-yoga: performing one’s duty without possessive attachment, thereby avoiding bondage.
In the midst of the Kurukṣetra teaching, Krishna addresses Arjuna’s moral confusion about action and responsibility. He clarifies how duty can be performed without spiritual entanglement by understanding the Lord’s transcendence and by relinquishing craving for outcomes.