Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana

Measurements and Description of Śākadvīpa

सप्तमं कापिल वर्ष सप्तैते वर्षलम्भका: । एतेषु देवगन्धर्वा: प्रजाश्न॒ जगतीश्वर,सातवाँ वर्ष कापिल कहलाता है। ये सात वर्षसमुदाय हैं। पृथ्वीपते! इन सबमें देवता, गन्धर्व तथा मनुष्य सानन्द विहार करते हैं। उनमेंसे किसीकी मृत्यु नहीं होती है। नरेश्वर! वहाँ लुटेरे अथवा म्लेच्छ-जातिके लोग नहीं हैं

saptamaṁ kāpilaṁ varṣa saptaitāni varṣalambhakāḥ | eteṣu devagandharvāḥ prajāś ca jagatīśvara |

ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ସପ୍ତମ ବର୍ଷ ‘କାପିଲ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ସାତଟି ବର୍ଷସମୁଦାୟ। ହେ ଜଗତୀଶ୍ୱର! ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ସେଠାରେ କାହାରି ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସେଠାରେ ନ ଲୁଟେରା, ନ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତି ଲୋକ।

सप्तमम्the seventh
सप्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्तम
FormNeuter, Accusative, Singular
कापिलम्Kapila-named
कापिलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकापिल
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्षम्region/varṣa (division of the earth)
वर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
सप्तseven
सप्त:
TypeAdjective
Rootसप्त
Form—, —, —
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्षलम्भकाःvarṣa-groups/divisions (lit. varṣa-collectors/holders)
वर्षलम्भकाः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्षलम्भक
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेषुamong/in these
एतेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
देवगन्धर्वाःgods and Gandharvas
देवगन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रजाःpeople/creatures
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
जगतीश्वरO lord of the earth/world
जगतीश्वर:
TypeNoun
Rootजगतीश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kāpila-varṣa
D
Devas
G
Gandharvas
P
Prajāḥ (human beings/subjects)
J
Jagatīśvara (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra)

Educational Q&A

The verse contrasts an ideal, dharmically ordered realm—free from death, crime, and social disruption—with the human world, implying that righteous order and protection of subjects are central to kingship and to a harmonious society.

Sañjaya is describing cosmographical divisions of the earth, naming the seventh as Kāpila-varṣa and portraying it as a blissful region inhabited by gods, Gandharvas, and people, where death and criminal or mleccha disturbances are absent.