Shloka 19
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
भेरीमृदड़शड्खानां दुन्दुभीनां च निःस्वनै: | उत्कृष्टसिंहनादैश्व वल्गितैश्व पृथग्विधै:
bherīmṛdaṅgaśaṅkhānāṃ dundubhīnāṃ ca niḥsvanaiḥ | utkṛṣṭasiṃhanādaiś ca valgitaiś ca pṛthagvidhaiḥ ||
ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ନିଃସ୍ୱନ, ଉଚ୍ଚ ସିଂହନାଦ ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ଲଲକାର ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ ଓ ଉତ୍ସୁକତାରେ ସହସା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲୁ। ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନାକୁ ଆମେ ଆମ ଗର୍ଜନାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲୁ; ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective noise—signals, roars, and boasts—can inflame anger and accelerate violence. Ethically, it points to the psychology of escalation: pride and retaliatory display (answering roar with roar) quickly turns tension into full-scale battle.
Sañjaya describes the battlefield atmosphere: instruments and war-cries thunder on both sides. Provoked and enraged, his side charges suddenly, matching the enemy’s roar with their own, and a major clash begins between the two armies.