Shloka 16
जनक–ब्राह्मणसंवादः
Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery
कस्येदमिति कस्य स्वमिति वेदवचस्तथा । नाध्यगच्छमहं बुद्ध्या ममेदमिति यद् भवेत्
kasyedam iti kasya svam iti vedavacas tathā | nādhyagaccham ahaṁ buddhyā mamedam iti yad bhavet ||
ଜନକ କହିଲେ—ବେଦବାଣୀ ମଧ୍ୟ ପଚାରେ—‘ଏହା କାହାର? ଏହା କାହାର ଧନ?’—ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ୟରେ କାହାର ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କଲେ, କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ‘ମୋର’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରୁନି।
जनक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches non-attachment by challenging the notion of personal ownership: even the Veda frames possessions as ultimately belonging to no one, so the wise refrain from the rigid claim ‘this is mine.’
King Janaka is speaking in a didactic context, citing a Vedic formulation to support his reflective conclusion that, upon careful discernment, nothing can be securely established as one’s personal possession.