Shloka 26

कर्मनाशाभावः, गर्भे जीवप्रवेशः, आचारधर्मोपदेशः

Karma’s Non-Extinction, Jīva’s Entry into the Embryo, and Instruction on Conduct-Dharma

Devanagari script

ततः प्रधानमसृजत्‌ प्रकृतिं स शरीरिणाम्‌ | यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदु:

Translation

ତାପରେ ସେ ‘ପ୍ରଧାନ’ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଯାହା ଶରୀରଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ଲୋକେ ଯାହାକୁ ପରମ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)

• प्रधानम्: Pradhāna (primordial matter/principle)
• प्रधानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रधान (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• असृजत्: created, produced
• असृजत्: Karta
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• प्रकृतिम्: Nature, Prakṛti
• प्रकृतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• स: he
• स: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सः/सा/तत्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शरीरिणाम्: of embodied beings
• शरीरिणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शरीरिन् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• यया: by which
• यया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: यद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इदम्: this
• इदम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• व्याप्तम्: pervaded
• व्याप्तम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: व्याप् (धातु) → व्याप्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• याम्: whom/which
• याम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Locative, Singular

• परमाम्: supreme, highest
• परमाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• विदुः: know, regard as
• विदुः: Karta
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada

Speaker

ब्राह्मण उवाच