Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

कुन्त्याः वनगमननिश्चयः — Kuntī’s Resolve to Depart for the Forest

द्रौपदी आदि स्त्रियाँ भी शिबिकाओंमें बैठकर दीन-दुखियोंको असंख्य धन बाँटती हुई जा रही थीं। रनिवासके अध्यक्ष सब ओरसे उनकी रक्षा कर रहे थे ।। समृद्धरथहस्त्यश्वं वेगुवीणानुनादितम्‌ । शुशुभे पाण्डवं सैन्यं तत्‌ तदा भरतर्षभ,पाण्डवोंकी सेनामें रथ, हाथी और घोड़ोंकी अधिकता थी। उसमें कहीं वंशी बजती थी और कहीं वीणा। भरतश्रेष्ठ! इन वाद्योंकी ध्वनिसे निनादित होनेके कारण वह पाण्डव-सेना उस समय बड़ी शोभा पा रही थी

vaiśaṃpāyana uvāca | draupadī-ādyāḥ striyaḥ śibikāsu niṣaṇṇā dīna-duḥkhitān asakhyaṃ dhanaṃ vitarantyaḥ prayayuḥ | ranivāsa-adhyakṣāḥ sarvataḥ tāsāṃ rakṣāṃ kurvanti sma || samṛddha-ratha-hasty-aśvaṃ vegu-vīṇā-anunāditam | śuśubhe pāṇḍavaṃ sainyaṃ tat tadā bharatarṣabha ||

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ଦ୍ରୌପଦୀ ଆଦି ରାଜସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶିବିକାରେ ବସି, ଦୀନ-ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କୁ ଅସଂଖ୍ୟ ଧନ ବାଣ୍ଟି ବାଣ୍ଟି ଆଗେଇ ଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ତଃପୁରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥ-ହସ୍ତୀ-ଅଶ୍ୱରେ ସମୃଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ବଂଶୀ ଓ ବୀଣାର ନାଦରେ ନିନାଦିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।

समृद्धabundant, rich (in)
समृद्ध:
Karta
TypeAdjective
Rootसमृद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
रथwith chariots
रथ:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
हस्तिwith elephants
हस्ति:
Karana
TypeNoun
Rootहस्ति
FormMasculine, Instrumental, Singular
अश्वम्horses (as a collective)
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Singular
वेगुwith the flute (veṇu/vegu)
वेगु:
Karana
TypeNoun
Rootवेगु
FormFeminine, Instrumental, Singular
वीणाwith the lute (vīṇā)
वीणा:
Karana
TypeNoun
Rootवीणा
FormFeminine, Instrumental, Singular
अनुनादितम्resounding, filled with sound
अनुनादितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनु-नद्
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
शुशुभेshone, was splendid
शुशुभे:
TypeVerb
Rootशुभ्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
पाण्डवम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपाण्डव
FormNeuter, Nominative, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that (army)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तदाthen, at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Draupadī
P
Pāṇḍava army (Pāṇḍava-sainya)
P
palanquins (śibikā)
R
royal women (striyaḥ)
O
officers of the women’s quarters (ranivāsa-adhyakṣa)
C
chariots (ratha)
E
elephants (hastī)
H
horses (aśva)
F
flute (veṇu)
V
vīṇā