Shloka 243
धृतराष्ट्रस्य सत्कारः — Dhṛtarāṣṭra Honored in the Post-war Court
किंकरा: पर्युपातिष्ठन् सर्वा: सुबलजां तथा । पुरुषप्रवर! कुन्ती, द्रौपदी, यशस्विनी सुभद्रा, नागकन्या उलूपी, देवी चित्रांगदा, धृष्टकेतुकी बहिन तथा जरासंधकी पुत्री--ये तथा कुरुकुलकी दूसरी बहुत-सी स्त्रियाँ दासीकी भाँति सुबलपुत्री गान्धारीकी सेवामें लगी रहती थीं
Vaiśampāyana uvāca: kiṅkarāḥ paryupātiṣṭhan sarvāḥ subalajāṃ tathā | puruṣapravara! kuntī, draupadī, yaśasvinī subhadrā, nāgakanyā ulūpī, devī citrāṅgadā, dhṛṣṭaketukī bahin tathā jarāsandhakī putrī—ye tathā kurukulakī dvitīyā bahuśaḥ striyaḥ dāsīvat subalaputrīṃ gāndhārīṃ sevāyāṃ lagāḥ ||
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ହେ ପୁରୁଷପ୍ରବର! ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁବଲଜା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଦାସୀସଦୃଶ ଚାରିପାଖେ ଦାଁଡ଼ି ସେବା କରୁଥିଲେ। କୁନ୍ତୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୁଭଦ୍ରା, ନାଗକନ୍ୟା ଉଲୂପୀ, ଦେବୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦା, ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ଭଗିନୀ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ କୁରୁକୁଳର ଅନ୍ୟ ଅନେକ ସ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲେ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as humble service and respect toward elders in a time of collective loss. Even royal women accept a servant-like role to honor Gāndhārī’s seniority and suffering, modeling ethical solidarity after the devastation of war.
In the opening of Āśramavāsika Parva, the widowed and bereaved women of the Kuru world gather around Gāndhārī and attend upon her. The text lists prominent figures—Kuntī, Draupadī, Subhadrā, Ulūpī, Citrāṅgadā, and others—depicting a household/āśrama setting where service replaces royal privilege.