Adhyaya 85
Chapter 85: Suvarṇasya Janma ca Pradāna-Phalam (The Origin of Gold and the Merit of Gifting)
Upa-parva: Dāna-Dharma (Suvarṇa-pradāna) Instructional Cycle
Bhīṣma recounts Vasiṣṭha’s narration to Jāmadagnya. The chapter opens with an account of a primordial sacrificial setting in which deities, sages, and even Vedic components appear in personified form. A sequence follows in which Brahmā’s emitted seed falls, is gathered and offered into fire, and from this sacrificial processing arise beings and differentiated guṇic conditions (sattva/tejas/tamas) across the cosmos. Competing claims over progeny are resolved by assigning lineal affiliations: Bhṛgu becomes associated with Varuṇa, Aṅgiras with Agni, and Kavi with Brahmā, followed by catalogues of their descendants as prajāpati-like progenitors. The discourse then pivots to a normative conclusion: suvarṇa is presented as ‘Agni’s offspring’ and thus ritually substitutable in fire-contexts; giving gold to learned recipients is said to neutralize faults and secure auspicious destinations. Specific timing instructions are supplied—dawn, midday, and evening—each linked to distinct purificatory or attainment outcomes. The chapter closes with a brief phala-style summation: Paraśurāma gives gold to vipras and is released from impurity; the listener (a king) is urged to do likewise for ethical purification.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर से कहते हैं कि इस विषय में एक प्राचीन इतिहास सुनो—गौओं और श्री (लक्ष्मी) का अद्भुत संवाद, जहाँ स्वयं समृद्धि देवी आश्रय की याचना करती हैं। → लक्ष्मी मनोहर रूप धारण कर गौसमूह में प्रवेश करती हैं; गौएँ उनके तेज और सौंदर्य से विस्मित होकर पूछती हैं—तुम कौन हो, कहाँ से आई हो, और अब कहाँ जाओगी? लक्ष्मी प्रत्युत्तर में संकेत देती हैं कि वे दुर्लभ हैं, फिर भी यहाँ उनका स्वागत नहीं हो रहा—क्या गौएँ उन्हें स्वीकारेंगी? → लक्ष्मी गौओं से स्पष्ट प्रार्थना करती हैं कि वे उन्हें अपने भीतर निवास दें; गौएँ उत्तर देती हैं कि उनके शरीर में कोई ‘कुत्सित’ स्थान नहीं, वे पूर्णतः पवित्र हैं—फिर भी लक्ष्मी के लिए उचित निवास-स्थान का निर्णय करना होगा। → गौएँ लक्ष्मी को अपने गोबर और गोमूत्र में निवास प्रदान करती हैं—जिससे गोबर-गोमूत्र की पवित्रता, उपयोगिता और दान-धर्म में गौ के महात्म्य का प्रतिपादन होता है; भीष्म इस प्रसंग को गोदान और गौ-सेवा के धर्म-तत्त्व से जोड़कर समापन करते हैं।
Shlokas
Verse 1
ऑपन--+ह< बक। है २ >> द्रयशीतितमो< ध्याय: लक्ष्मी और गौओंका संवाद तथा लक्ष्मीकी प्रार्थनापर गौओंके द्वारा गोबर और गोमूत्रमें लक्ष्मीको निवासके लिये स्थान दिया जाना युधिछिर उवाच मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टमिति श्रुतम् एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संशयो5त्र पितामह
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପିତାମହ! ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ଗାଈମାନଙ୍କର ଗୋବର ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷୟରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଛି; ତେଣୁ ଏହାର ଯଥାର୍ଥ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
Verse 2
भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । गोभिननपेह संवादं श्रिया भरतसत्तम
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏକ ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି— ଗାଈମାନଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ସଂବାଦ।
Verse 3
श्री: कृत्वेह वपु: कान््तं गोमध्येषु विवेश ह । गावो5थ विस्मितास्तस्या दृष्टवा रूपस्य सम्पदम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଏକଥର ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗାଈମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପସମ୍ପଦ ଦେଖି ଗାଈମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
Verse 4
गाव ऊचु: कासि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुवि । विस्मिता: सम महाभागे तव रूपस्य सम्पदा
ଗାଈମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବୀ! ଆପଣ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ। ହେ ମହାଭାଗେ! ଆପଣଙ୍କ ରୂପସମ୍ପଦ ଦେଖି ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇଛୁ।
Verse 5
इच्छाम त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसि । तत्त्वेन वरवर्णाभे सर्वमेतद् ब्रवीहि न:
ଆମେ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ—ତୁମେ କିଏ ଏବଂ କେଉଁଠିକୁ ଯିବ? ହେ ଉତ୍ତମବର୍ଣ୍ଣା ସୁନ୍ଦରୀ, ଏ ସବୁ କଥା ଆମକୁ ଠିକ୍ଠିକ୍ କହ।
Verse 6
श्रीरवाच लोककान्तास्मि भद्ठ व: श्रीर्नामाहं परिश्रुता । मया दैत्या: परित्यक्ता विनष्टा: शाश्वती: समा:
ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) କହିଲେ—ଗୋମାତାମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ‘ଶ୍ରୀ’ ନାମରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବାରୁ ସେମାନେ ଅନନ୍ତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
Verse 7
मयाभिपणन्ना देवाश्ष मोदन्ते शाश्व॒ती: समा: । इन्द्रो विवस्वान् सोमश्न विष्णुरापोडग्निरेव च
ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରି ଦେବତାମାନେ ଅନନ୍ତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟ), ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର), ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଃ (ଜଳଦେବତା) ଏବଂ ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତେ ମୋର ସୁରକ୍ଷାରେ ନିରନ୍ତର କଲ୍ୟାଣ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
Verse 8
मयाभिपन्ना: सिध्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा । यान् नाविशाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वश:
ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଅନୁଗ୍ରହରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ହେ ଗୋମାତାମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହରେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରେନି, ସେମାନେ ସର୍ବଥା ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 9
धर्मश्चार्थश्ष कामश्न मया जुष्टा: सुखान्विता: । एवंप्रभावं मां गावो विजानीत सुखप्रदा:,धर्म, अर्थ और काम मेरा सहयोग पाकर ही सुखद होते हैं; अतः सुखदायिनी गौओ! मुझे ऐसे ही प्रभावसे सम्पन्न समझो
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ—ମୋର ସହଯୋଗ ପାଇଲେ ହିଁ ସୁଖଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ସୁଖଦାୟିନୀ ଗୋମାତାମାନେ, ମୋତେ ଏହିପରି ପ୍ରଭାବସମ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ।
Verse 10
इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदा । आगत्य प्रार्थये युष्मान् श्रीजुष्टा भवताथ वै
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ସଦା ସର୍ବଦା ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି—ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କର; ତାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶ୍ରୀ—ସମୃଦ୍ଧି, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ।
Verse 11
गाव ऊचु: अध्रुवा चपला च त्वं सामान्या बहुभि: सह । न त्वामिच्छाम भद्ठरं ते गम्यतां यत्र रंस्यसे
ଗାଈମାନେ କହିଲେ—ଦେବୀ! ତୁମେ ଅଧ୍ରୁବା ଓ ଚପଳା; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହୁନାହଁ। ତଦୁପରି ଅନେକଙ୍କ ସହ ତୁମର ସାଧାରଣ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି; ତେଣୁ ଆମେ ତୁମକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିପାରିବ, ସେଠାକୁ ଯାଅ।
Verse 12
वपुष्मन्त्यो वयं सर्वा: किमस्माकं त्वयाद्य वै यथेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया
ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଗଠିତ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଦେହଧାରୀ; ଆଜି ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ? ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେଉଁଠି ଚାହ, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ତୁମ ଦର୍ଶନ ହେଲା—ଏତିକିରେ ଆମେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
Verse 13
भगवती लक्ष्मीकी गौओंसे आश्रयके लिये प्रार्थना श्रीस्वाच किमेतद् व: क्षमं गावो यन्मां नेहाभिनन्दथ । नमां सम्प्रति गृह्नीध्वं कस्माद् वै दुर्लभां सतीम्
ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) କହିଲେ—ଗାଈମାନେ! ଏହା କ’ଣ? ଏଠାରେ ତୁମେ ମୋତେ ଅଭିନନ୍ଦନ ନ କରିବା କି ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ? ମୁଁ ସତୀ-ସାଧ୍ବୀ, ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଦୁର୍ଲଭା; ତଥାପି ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହଁ?
Verse 14
सत्यं च लोकवादो<यं लोके चरति सुव्रता: । स्वयं प्राप्ते परिभवों भवतीति विनिशक्ष॒य:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଉତ୍ତମ ବ୍ରତଧାରୀ ଗାଈମାନେ! ଲୋକରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ପ୍ରବାଦ ସତ୍ୟ—ଡାକିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜେ କାହାର ଘରକୁ ଯାଇଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଅପମାନ ହୁଏ; ଏହି ହେଉଛି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍କର୍ଷ।
Verse 15
महठुग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवा: । देवदानवगन्धर्वा: पिशाचोरगराक्षसा:,देवता, दानव, गन्धर्व, पिशाच, नाग, राक्षस और मनुष्य बड़ी उग्र तपस्या करके मेरी सेवाका सौभाग्य प्राप्त करते हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ମହା ଉଗ୍ର ତପ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ସେବନ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।
Verse 16
प्रभाव एष वो गाव: प्रतिगृह्लीत मामिह । नावमन्या हाहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ସୌମ୍ୟସ୍ୱଭାବୀ ଗାଈମାନେ! ଏହା ତୁମମାନଙ୍କର ହିଁ ପ୍ରଭାବ ଯେ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ତେଣୁ ଏଠାରେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀସହିତ ତ୍ରିଲୋକରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅବମାନର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 17
गाव ऊचु: नावमन्यामहे देवि न त्वां परिभवामहे । अध्रुवा चलचित्तासि ततत्त्वां वर्जयामहे
ଗାଈମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବୀ! ଆମେ ତୁମକୁ ଅବଜ୍ଞା କରୁନାହୁଁ, ନ ତୁମକୁ ଅପମାନ କରୁ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛୁ; କାରଣ ତୁମେ ଅଧ୍ରୁବା— ତୁମ ଚିତ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ, ତୁମେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରୁହନାହ।
Verse 18
बहुना च किमुक्तेन गम्यतां यत्र वाउ्छसि । वपुष्मन्त्यो वयं सर्वा: किमस्माकं त्वयानघे
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଅଧିକ କଥା କହି କ’ଣ ଲାଭ? ତୁମେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ସେଠାକୁ ଯାଅ। ହେ ଅନଘେ! ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁଗଠିତ ଦେହଧାରୀ; ତେଣୁ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?
Verse 19
श्रीझ्वाच अवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकस्य मानदा: । प्रत्याख्यानेन युष्माकं प्रसाद: क्रियतां मम
ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) କହିଲେ— ହେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମାନ ଦେଉଥିବା ଗାଈମାନେ! ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କର, ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅବଜ୍ଞାତ ଓ ଉପେକ୍ଷିତ ହେବି। ତେଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; କୃପା କରି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
Verse 20
महाभागा भवत्यो वै शरण्या: शरणागताम् । परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानामनिन्दिताम्
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀମାନେ! ଶରଣାଗତଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶରଣ ତୁମେ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ତୁମକୁ ଭଜୁଛି, ନିର୍ଦୋଷ; ତେଣୁ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
Verse 21
माननामहमिच्छामि भवत्य: सततं शिवा: । अप्येकांगेष्वधो वस्तुमिच्छामि च सुकुत्सिते
ହେ ସଦା ଶିବକାରିଣୀ ଦେବୀମାନେ! ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଛି। ତୁମ ଶରୀରର କୌଣସି ଏକ ଅଙ୍ଗରେ—ତଳର ନିନ୍ଦିତ ଓ ଅପବିତ୍ର ମନାଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ—ଯଦି ମୋତେ ସ୍ଥାନ ମିଳେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବି।
Verse 22
न वो<स्ति कुत्सितं किंचिदंगेष्वालक्ष्यतेडनघा: । पुण्या: पवित्रा: सुभगा ममादेशं प्रयच्छथ
ହେ ଅନଘାମାନେ! ତୁମ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଁ କିଛିମାତ୍ର କୁତ୍ସିତ ଦେଖୁନାହିଁ। ତୁମେ ପୁଣ୍ୟମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ତେଣୁ ମୋ ଆଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଳନ କର।
Verse 23
एवमुक्तास्ततो गाव: शुभा: करुणवत्सला: । सम्मन्त्रय सहिता: सर्वा: श्रियमूचुर्नराधिप
ହେ ନରାଧିପ! ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶୁଭସ୍ୱରୂପା, କରୁଣା ଓ ବାତ୍ସଲ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଈମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରାମର୍ଶ କଲେ; ତାପରେ ପୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 24
अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिय्यशस्विनि । शकृन्मूत्रे निवस त्वं पुण्यमेतद्धि नः शुभे
ହେ ଶୁଭେ, ଯଶସ୍ୱିନୀ! ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଆମ ଗୋବର ଓ ଗୋମୂତ୍ରରେ ନିବାସ କର; କାରଣ ଏହି ଦୁଇଟି ଆମ ପାଇଁ ପରମ ପବିତ୍ର।
Verse 25
श्रीर्वाच दिष्ट्या प्रसादो युष्माभि: कृतो मे<नुग्रहात्मक: । एवं भवतु भद्रें व: पूजितास्मि सुखप्रदा:
ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କରୁଣାମୟ ପ୍ରସାଦ ପ୍ରକାଶ କରିଛ। ଏମିତି ହେଉ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମେ ମୋର ମାନ ରକ୍ଷା କରିଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁଖଦାୟିନୀ ହୋଇ, ତୁମର ଗୋମୟ ଓ ଗୋମୂତ୍ରରେ ନିବାସ କରିବି।
Verse 26
एवं कृत्वा तु समयं श्रीगोंभि: सह भारत । पश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान््तरधीयत,भरतनन्दन! इस प्रकार गौओंके साथ प्रतिज्ञा करके लक्ष्मीजी उनके देखते-देखते वहाँसे अन्तर्धान हो गयीं
ହେ ଭାରତନନ୍ଦନ! ଏଭଳି ଗାଈମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
Verse 27
एवं गोशकृतः: पुत्र माहात्म्यं तेडनुवर्णितम् । माहात्म्यं च गवां भूय: श्रूयतां गदतो मम,बेटा! इस तरह मैंने तुमसे गोबरका माहात्म्य बतलाया है। अब पुनः गौओंका माहात्म्य बतला रहा हूँ, सुनो
ପୁତ୍ର! ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୋଶକୃତ୍ (ଗୋମୟ/ଗୋବର)ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ଏବେ ପୁନର୍ବାର ଗାଈମାନଙ୍କର ଅଧିକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣ।
Verse 81
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गोदानविषयक इक्यासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାଭାରତର ଅନୁଶାସନପର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦାନଧର୍ମପର୍ବରେ ଗୋଦାନବିଷୟକ ଏକାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 82
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि श्रीगोसंवादो नाम दयशीतितमो<्ध्याय:
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାଭାରତର ଅନୁଶାସନପର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦାନଧର୍ମପର୍ବରେ ‘ଶ୍ରୀଗୋସଂବାଦ’ ନାମକ ପଞ୍ଚାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 226
वसेयं यत्र वो देहे तन्मे व्याख्यातुमर्ह थ । निष्पाप गौओ! वास्तवमें तुम्हारे अंगोंमें कहीं कोई कुत्सित स्थान नहीं दिखायी देता। तुम परम पुण्यमयी
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ତୁମମାନଙ୍କ ଦେହମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କେଉଁଠି ବାସ କରିପାରିବି, ତାହା ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହ। ହେ ନିଷ୍ପାପ ଗାଈମାନେ! ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ତୁମ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନୀଚ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମୋତେ ଦିଶୁନାହିଁ। ତୁମେ ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ତେଣୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ ଏବଂ ତୁମ ଦେହରେ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ରହିପାରିବି, ସେ ସ୍ଥାନଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଇଦିଅ।”
Frequently Asked Questions
The chapter prescribes suvarṇa-dāna—gifting gold, particularly to qualified learned recipients—as a disciplined charitable act associated with purification from faults and the acquisition of auspicious merit.
Gold is framed as arising in relation to Agni (and thus as ‘Agni’s offspring’), making it symbolically continuous with sacrificial fire and suitable for ritual substitution/association when fire is absent or as an offering-linked gift.
Yes. The narrative reports that Jāmadagnya, instructed by Vasiṣṭha, donates gold to vipras and is released from impurity, followed by an explicit exhortation that a king should likewise give abundant gold to obtain release from moral fault.