Shloka 14
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
अन्यत्र जामया सार्ध प्रजानां पुत्र ईहते । दुहितान्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते
anyatra jāmayā sārdhaṁ prajānāṁ putra īhate | duhitānyatra jātena putreṇāpi viśiṣyate ||
ଭୀଷ୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ—ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଜା-ପରମ୍ପରା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁତ୍ରକୁ ହିଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରାଯାଏ; କିନ୍ତୁ କିଛି ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ, କନ୍ୟାକୁ ପୁତ୍ରଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରାଗଲେ, ସେ ଅଧିକାର ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ପରେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କନ୍ୟା ସହିତ ମିଶି ପିତୃଧନର ସହ-ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ଏବଂ ଦତ୍ତକ ପୁତ୍ର ତୁଳନାରେ ନିଜ ସଗା କନ୍ୟା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma states that while a son is generally sought for lineage, there are exceptions where a daughter—especially one accepted as fulfilling the son’s role—can share or even take precedence in inheritance, and a biological daughter can be regarded as superior to an adopted son in claim.
In the Anushasana Parva’s dharma-instruction setting, Bhishma is laying down nuanced rules about heirs and succession, clarifying exceptional cases involving a daughter treated as a son and comparisons between a natural daughter and an adopted son.