Shloka 18
आदि पर्व — अध्याय ८३: ययाति-इन्द्र-संवादः तथा अष्टक-प्रश्नः
Yayāti–Indra Dialogue and Aṣṭaka’s Inquiry
Devanagari script
दृष्टवा तु तेषां बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति । बुद्ध्वा च तत्त्वं सा देवी शर्मिष्ठामिदमब्रवीत्,उन बालकोंका राजाके प्रति विशेष प्रेम देखकर देवयानी सारा रहस्य समझ गयी और शर्मिष्ठासे इस प्रकार बोली
Transliteration
dṛṣṭvā tu teṣāṃ bālānāṃ praṇayaṃ pārthivaṃ prati | buddhvā ca tattvaṃ sā devī śarmiṣṭhām idam abravīt ||
Translation
ସେଇ ପିଲାମାନଙ୍କର ରାଜା ପ୍ରତି ବିଶେଷ ସ୍ନେହ ଦେଖି, ତଥ୍ୟ ବୁଝି ଦେବୀ ଦେବୟାନୀ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तेषाम्of those
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
बालानाम्of the boys/children
बालानाम्:
TypeNoun
Rootबाल
Formmasculine, genitive, plural
प्रणयम्affection/love
प्रणयम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रणय
Formmasculine, accusative, singular
पार्थिवम्royal; of the king
पार्थिवम्:
TypeAdjective
Rootपार्थिव
Formmasculine, accusative, singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
बुद्ध्वाhaving understood
बुद्ध्वा:
TypeVerb
Rootबुध्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्त्वम्the truth/reality
तत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतत्त्व
Formneuter, accusative, singular
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formfeminine, nominative, singular
देवीthe lady (Devayānī)
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
Formfeminine, nominative, singular
शर्मिष्ठाम्Śarmiṣṭhā (to/at her)
शर्मिष्ठाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मिष्ठा
Formfeminine, accusative, singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formneuter, accusative, singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formimperfect (लङ्), 3rd, singular, parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DevayānīŚ
ŚarmiṣṭhāP
pārthiva (the king)B
bālāḥ (the boys)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes