Shloka 1

अग्निशाप-प्रसंगः

Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order

Devanagari script

ऑपन- मा बछ। अर सप्तमो<्ध्याय: शापसे कुपित हुए अग्निदेवका अदृश्य होना और ब्रद्माजीका उनके शापको संकुचित करके उन्हें प्रसन्न करना सौतिरुवाच शप्तस्तु भुगुणा वद्िः क्ुद्धो वाक्यमथाब्रवीत्‌ । किमिदं साहसं ब्रह्मन्‌ कृतवानसि मां प्रति,उग्रश्रवाजी कहते हैं--महर्षि भूगुके शाप देनेपर अग्निदेवने कुपित होकर यह बात कही--“ब्रह्मन! तुमने मुझे शाप देनेका यह दुस्साहसपूर्ण कार्य क्यों किया हे?”

Transliteration

sautir uvāca — śaptaḥ tu bhṛguṇā vahniḥ kruddho vākyam athābravīt | kim idaṃ sāhasaṃ brahman kṛtavān asi māṃ prati ||

Translation

ସୌତି କହିଲେ—ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ଅଗ୍ନିଦେବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ମୋ ପ୍ରତି ତୁମେ ଏହି ଦୁସ୍ସାହସ କାହିଁକି କଲ? ମୋତେ ଶାପ ଦେବାକୁ କାହିଁକି ଧୈର୍ୟ କଲ?”

Word by Word

• सौतिः: Sauti (Ugraśravas), the narrator
• सौतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: सूतिन् (प्रातिपदिक: सौति-)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular

• शप्तः: cursed
• Type: Adjective
• Root: शप् (कृदन्त: शप्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• भृगुणा: by Bhṛgu
• भृगुणा: Karana
• Type: Noun
• Root: भृगु
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• वह्निः: Agni, Fire
• वह्निः: Karta
• Type: Noun
• Root: वह्नि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्रुद्धः: angered
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (कृदन्त: क्रुद्ध)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• अब्रवीत्: spoke/said
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect, 3rd, Singular

• किम्: what?
• Type: Pronoun
• Root: किम्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इदम्: this
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• साहसम्: rash act/audacity
• Type: Noun
• Root: साहस
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• ब्रह्मन्: O Brahman (O Brahmā)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• कृतवान्: have you done
• Type: Verb
• Root: कृ (कृदन्त: कृतवत्)
• Form: Periphrastic perfect (past, done), Singular, Masculine, Nominative

• असि: you are (auxiliary with kṛtavān)
• Type: Verb
• Root: अस्
• Form: Present, 2nd, Singular

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Accusative, Singular

• प्रति: towards/against
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

Speaker

शौनक उवाच

Characters & Entities

• Ugraśravas (Sauti)
• Bhṛgu
• Agni (Vahni)