Previous Verse
Next Verse

Shloka 163

अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः

Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire

नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति । उस रथके शिखरपर बैठा हुआ वह वानर ऐसा जान पड़ता था, मानो शत्रुओंको भस्म कर डालना चाहता हो। उस ध्वजमें और भी नाना प्रकारके बड़े भयंकर प्राणी रहते थे, जिनकी आवाज सुनकर शत्रु-सैनिकोंके होश उड़ जाते थे

nādena ripusainyānāṃ yeṣāṃ saṃjñā praṇaśyati | rathasya śikharopaviṣṭaḥ sa vānara iva dṛśyate, śatrūn bhasma kartum icchann iva | tasmin dhvaje ca nānāvidhā mahābhayānakāḥ prāṇinaḥ santi, yeṣāṃ śabdaṃ śrutvā śatru-sainikānāṃ prajñā muhyati |

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ସେଇ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଦମାତ୍ରେ ଶତ୍ରୁସେନାର ସଞ୍ଜ୍ଞା ଲୋପ ପାଉଥିଲା। ରଥଶିଖର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ବାନରଧ୍ୱଜ ଯେନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ଏମିତି ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିଲା। ସେଇ ଧ୍ୱଜରେ ଆଉ ନାନା ପ୍ରକାରର ମହାନ୍ ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ବସୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି ଶତ୍ରୁସେନା ଭ୍ରମିତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା।

नादेनby/with the roar (sound)
नादेन:
Karana
TypeNoun
Rootनाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
रिपुof enemies
रिपु:
Sambandha
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Genitive, Plural
सैन्यानाम्of armies/troops
सैन्यानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Genitive, Plural
येषाम्of whom/whose
येषाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
संज्ञाconsciousness, awareness
संज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootसंज्ञा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रणश्यतिperishes, is lost
प्रणश्यति:
TypeVerb
Rootप्र-नश्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
E
enemy soldiers (ripu-sainyāḥ)
C
chariot (ratha)
B
banner/standard (dhvaja)
M
monkey emblem (vānara)