Shloka 8
Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)
Devanagari script
तत्र भूतान्यनेकानि रक्षतेडस्य प्रसड्भतः । तं॑ दिथक्षुर्न शकनोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा,उस तक्षक नागके प्रसंगसे ही यहाँ रहनेवाले और भी अनेक जीवोंकी वे रक्षा करते हैं, इसलिये इन्द्रके प्रभावसे मैं इस वनको जला नहीं पाता। परंतु मैं सदा ही इसे जलानेकी इच्छा रखता हूँ
Translation
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ତକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଶକ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ମୁଁ ଏହି ବନକୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରୁନି।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
भूतानिcreatures, beings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
अनेकानिmany
अनेकानि:
Karta
TypeAdjective
Rootअनेक
FormNeuter, Nominative, Plural
रक्षतेprotects
रक्षते:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
इदःof Ida (Ida/Idaḥ)
इदः:
Sampradana
TypeNoun
Rootइद
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रसङ्गतःdue to association/connection
प्रसङ्गतः:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसङ्ग
FormMasculine, Ablative, Singular
तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
दिधक्षुःwishing to burn
दिधक्षुः:
Karta
TypeVerb
Rootदह्
FormDesiderative participle (sananta), nominative singular, Masculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शक्नोमिI am able
शक्नोमि:
TypeVerb
Rootशक्
FormPresent, Parasmaipada, First, Singular
दग्धुम्to burn
दग्धुम्:
TypeVerb
Rootदह्
FormInfinitive (tumun)
शक्रस्यof Indra (Śakra)
शक्रस्य:
Karana
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Genitive, Singular
तेजसाby (his) power/splendour
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes