Shloka 43
और्वकृत-क्रोधाग्नि-निग्रहः
Aurva’s Containment of the Wrath-Fire
Devanagari script
तामन्वेष्ट स नृपति: परिचक्राम सर्वतः । वन॑ वनजपत्राक्षीं भ्रमन्नुन्मत्ततत् तदा,तब वे नरेश कमलदलके समान विशाल नेत्रोंवाली उस (दिव्य) कन्याको ढूँढ़नेके लिये वनमें सब ओर उन्मत्तकी भाँति भ्रमण करने लगे
Transliteration
tām anvēṣṭa sa nṛpatiḥ paricakrāma sarvataḥ | vanaṁ vanajapatrākṣīṁ bhramann unmatta-tat tadā ||
Translation
ତେବେ ସେ ନୃପତି କମଳପତ୍ର ସଦୃଶ ବିଶାଳନେତ୍ରା ସେ (ଦିବ୍ୟ) କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟରେ ସବୁଦିଗରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ପରି ଭ୍ରମଣ କରିଲେ।
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्वेष्टुम्to search for
अन्वेष्टुम्:
TypeVerb
Rootअन्वेष् (धातु)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive)
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिचक्रामwent around, roamed
परिचक्राम:
TypeVerb
Rootपरि + क्रम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सर्वतःon all sides, everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
वनम्the forest
वनम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वनजपत्राक्षीम्her whose eyes are like lotus-petals
वनजपत्राक्षीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवनजपत्राक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भ्रमन्wandering
भ्रमन्:
Karta
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उन्मत्तवत्like a madman
उन्मत्तवत्:
TypeIndeclinable
Rootउन्मत्त (प्रातिपदिक)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्यय (like/as)
तदाthen, at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Speaker
गन्धर्व उवाच
Characters & Entities
N
nṛpati (the king)V
vanam (forest)V
vanajapatrākṣī (lotus-eyed maiden)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes