Shloka 10
तापती–संवरणोपाख्यानम्
The Tapatī–Saṃvaraṇa Episode: Meaning of “Tāpatya”
Devanagari script
एतदर्हा वयं नूनं वसामो दुर्बलस्य ये । विषये नित्यवास्तव्या: कुराजानमुपाश्रिता:,निश्चय ही हमलोग ऐसा ही दुःख भोगनेके योग्य हैं; क्योंकि इस दुर्बल राजाके राज्यमें निवास करते हैं, यहाँके नित्य निवासी हो गये हैं और इस दुष्ट राजाके आश्रयमें रहते हैं
Transliteration
etad-arhā vayaṁ nūnaṁ vasāmo durbalasya ye | viṣaye nitya-vāstavyaḥ kurājānam upāśritāḥ ||
Translation
ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ; କାରଣ ଆମେ ଦୁର୍ବଳ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବସୁଛୁ, ଏଠାର ନିତ୍ୟବାସୀ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ, ଏବଂ ଏହି କୁରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଛୁ।
Word by Word
एतदर्हाःworthy of this (deserving this)
एतदर्हाः:
Karta
TypeAdjective
Rootएतदर्ह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
वसामःwe dwell/live
वसामः:
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
FormPresent (Lat), First, Plural, Parasmaipada
दुर्बलस्यof the weak (man/king)
दुर्बलस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootदुर्बल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
येwho (we who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
विषयेin the realm/territory
विषये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
नित्यवास्तव्याःpermanent residents (those who must dwell always)
नित्यवास्तव्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्यवास्तव्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
कुराजानम्the bad/evil king
कुराजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुराजन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाश्रिताःhaving taken refuge in; dependent on
उपाश्रिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootउप-आ-श्रि (धातु) → उपाश्रित (कृदन्त, क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Characters & Entities
ब
ब्राह्मण (a Brahmin speaker)द
दुर्बल राजा (a weak king)क
कुराजन् (a wicked king)व
विषय (the realm/territory)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes