Shloka 67

Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)

Devanagari script

अज्जलि: शपथ: सान्त्वं शिरसा पादवन्दनम्‌ | आशाकरणमित्येवं कर्तव्यं भूतिमिच्छता,अवसर देखकर हाथ जोड़ना, शपथ खाना, आश्वासन देना, पैरोंपर मस्तक रखकर प्रणाम करना और आशा बँधाना--ये सब एऐश्वर्य-प्राप्तिकी इच्छावाले राजाके कर्तव्य हैं

Transliteration

añjaliḥ śapathaḥ sāntvaṁ śirasā pādavandanam | āśākaraṇam ity evaṁ kartavyaṁ bhūtim icchatā ||

Translation

କଣିକ କହିଲେ—ଯେ ଭୂତି (ସମୃଦ୍ଧି) ଓ ରାଜସିଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ଅବସର ଦେଖି ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଡ଼ିବ, ଶପଥ କରିବ, ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେବ, ଅନ୍ୟର ପାଦେ ଶିର ରଖି ବନ୍ଦନ କରିବ ଏବଂ ଆଶା ଜଗାଇବ—ଏହିପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• अञ्जलिः: folded hands (añjali)
• अञ्जलिः: Karta
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शपथः: oath
• शपथः: Karta
• Type: Noun
• Root: शपथ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सान्त्वम्: conciliation; reassurance
• सान्त्वम्: Karta
• Type: Noun
• Root: सान्त्व
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• शिरसा: with the head
• शिरसा: Karana
• Type: Noun
• Root: शिरस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• पाद-वन्दनम्: salutation to the feet (prostration)
• पाद-वन्दनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: पादवन्दन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• आशा-करणम्: giving hope; holding out hope
• आशा-करणम्: Karta
• Type: Noun
• Root: आशाकरण
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• एवम्: in this way
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• कर्तव्यम्: is to be done; should be done
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Gerundive (तव्यत्), Neuter, Nominative, Singular

• भूतिम्: prosperity; success; fortune
• भूतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भूति
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• इच्छता: by one desiring; by a person who wishes
• इच्छता: Karana
• Type: Verb
• Root: इष्
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Instrumental, Singular

Speaker

कणिक उवाच

Characters & Entities

• Kaṇika