Shloka 62
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
Devanagari script
नविश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् । विश्वासाद् भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति,जो विश्वासपात्र नहीं है, उसपर कभी विश्वास न करे; परंतु जो विश्वासपात्र है, उसपर भी अति विश्वास न करे; क्योंकि अति विश्वाससे उत्पन्न होनेवाला भय राजाकी जड़मूलका भी नाश कर डालता है
Transliteration
na viśvased aviśvaste viśvaste nātiviśvaset | viśvāsād bhayam utpannaṃ mūlāny api nikṛntati ||
Translation
କାଣିକ କହିଲେ—ଯେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତା’ପରେ କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ, ତା’ପରେ ମଧ୍ୟ ଅତିଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ ଅତିଭରସାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ମୂଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କାଟି ଦିଏ।
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विश्वसेत्should trust
विश्वसेत्:
TypeVerb
Rootविश्वस् (धातु)
FormVidhi-linga, injunctive/optative sense, 3, singular, Parasmaipada
अविश्वस्तेin/with an untrustworthy (person)
अविश्वस्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअविश्वस्त (प्रातिपदिक)
Formmasculine/neuter (contextual), locative, singular
विश्वस्तेin/with a trusted (person)
विश्वस्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootविश्वस्त (प्रातिपदिक)
Formmasculine/neuter (contextual), locative, singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अतिexcessively/too much
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति
विश्वसेत्should trust
विश्वसेत्:
TypeVerb
Rootविश्वस् (धातु)
FormVidhi-linga, injunctive/optative sense, 3, singular, Parasmaipada
विश्वासात्from trust
विश्वासात्:
Apadana
TypeNoun
Rootविश्वास (प्रातिपदिक)
Formmasculine, ablative, singular
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, singular
उत्पन्नम्arisen/produced
उत्पन्नम्:
TypeAdjective
Rootउत्-√पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त)
Formक्त (past passive participle), neuter, nominative, singular
मूलानिroots
मूलानि:
Karma
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
निकृन्ततिcuts down/destroys
निकृन्तति:
TypeVerb
Rootनि-√कृत् (धातु)
FormLat, present, 3, singular, Parasmaipada
Speaker
कणिक उवाच
Characters & Entities
K
KaṇikaK
king (rājā, implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes