Shloka 50
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
इन्द्रद्युम्नसर: प्राप्य हंसकूटमतीत्य च । शतश्ड्रे महाराज तापस: समतप्यत,महाराज! उस समय महाभूत, सिद्ध और महर्षिगण उनकी रक्षा करते थे। वे ऊँची- नीची जमीनपर सो लेते थे। इन्द्रद्मम्मन सरोवरपर पहुँचकर तथा उसके बाद हंसकूटको लाँघते हुए वे शतशुंग पर्वतपर जा पहुँचे। जनमेजय! वहाँ वे तपस्वी-जीवन बिताते हुए भारी तपस्यामें संलग्न हो गये
vaiśampāyana uvāca | indradymnasaraḥ prāpya haṃsakūṭam atītya ca | śataśṛṅge mahārāja tāpasaḥ samatapyata |
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚି, ହଂସକୂଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ତପସ୍ବୀ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ହେ ରାଜନ, ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଗଲେ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ନିୟମବଦ୍ଧ ବୈରାଗ୍ୟର ଆଦର୍ଶ ଦେଖାଏ—କଷ୍ଟ ସହି, ସରଳ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଦୀର୍ଘ ତପରେ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ତେଜ ଲାଭ କରିବା।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic value of tapas—steadfast self-discipline and simplicity. Spiritual progress is portrayed as requiring endurance, purposeful travel to sacred or secluded places, and sustained effort rather than comfort.
Vaiśampāyana narrates an ascetic’s journey: he reaches Indradyumna Lake, crosses the Haṃsakūṭa region, arrives at Mount Śataśṛṅga, and there begins intense austerities.