Shloka 13
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
असम्भवे वा भैक्ष्यस्थ चरन्ननशनान्यपि | अल्पमल्पं च भुज्जान: पूर्वालाभे न जातुचित्,अथवा यदि भिक्षा मिलनी असम्भव हो जाय, तो कई दिनतक उपवास ही करता चलूँगा। (भिक्षा मिल जानेपर भी) भोजन थोड़ा-थोड़ा ही करूँगा। ऊपर बताये हुए एक प्रकारसे भिक्षा न मिलनेपर ही दूसरे प्रकारका आश्रय लूँगा। ऐसा तो कभी न होगा कि लोभवश दूसरे-दूसरे बहुत-से घरोंमें जाकर भिक्षा लूँ। यदि कहीं कुछ न मिला तो भिक्षाकी पूर्तिके लिये सात घरोंपर फेरी लगा लूँगा। यदि मिला तो और न मिला तो, दोनों ही दशाओंमें समान दृष्टि रखते हुए भारी तपस्यामें लगा रहूँगा
asambhave vā bhaikṣyastha carann anaśanāny api | alpam-alpaṃ ca bhuñjānaḥ pūrvālābhe na jātucit ||
ଯଦି ଭିକ୍ଷା ମିଳିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଭିକ୍ଷାଜୀବୀ ହୋଇ ଚାଲିଚାଲି ଅନେକ ଦିନ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ ସହିବି। ଭିକ୍ଷା ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି ଭୋଜନ କରିବି। ଲୋଭରେ ପଡ଼ି ଅଧିକ ପାଇବାକୁ ଘରେ ଘରେ ଭ୍ରମଣ କରିବି ନାହିଁ; ଯାହା ବିଧିମତେ ଆସିବ, ସେହିଟି ଗ୍ରହଣ କରିବି। ଏବଂ କିଛି ମଧ୍ୟ ନ ମିଳିଲେ, ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ତାହା ସହି କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ରହିବି।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds disciplined living: accept alms without greed, eat sparingly, endure lack through fasting, and maintain equanimity—placing tapas and self-restraint above comfort or accumulation.
Vaiśampāyana narrates a vow-like resolve describing how one will live by alms: if alms are unavailable, one continues with fasting; if available, one eats only minimally, refusing to seek excess by going to many houses.