Adhyaya 47

Verse 1

नाम षट्चत्वारिंशोध्यायः गरुड उवाच / भगवन्देवदेवेश कृपया परया वद / दानं दानस्य माहात्म्यं वैतरण्याः प्रमाणकम्

ଗରୁଡ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ, ଦେବଦେବେଶ! ପରମ କୃପାକରି ମୋତେ ଦାନର ସ୍ୱରୂପ, ଦାନର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ବୈତରଣୀର ପ୍ରମାଣିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କହନ୍ତୁ।

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच / या सा वैतरणी नाम यममार्गे महासरित् / अगाधा दुस्तरा पापैर्दृष्टमात्रा भयावहा

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ଯମମାର୍ଗରେ ‘ବୈତରଣୀ’ ନାମର ଏକ ମହାନଦୀ ଅଛି; ସେ ଅଗାଧ। ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ତରିବା ଦୁଷ୍କର; କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ହୁଏ।

Verse 3

पूयशोणिततोयाढ्या मांसकर्दमसकुंला / पापिनञ्चागतान्दृष्ट्वा नानाभयसमावृता

ସେ ନଦୀ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମାଂସର କାଦୁଆରେ ଆବୃତ। ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି (ଜୀବମାନେ) ନାନାଭୟରେ ଆବୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 4

क्वाथ्यते सत्वरं तोयं पात्रमध्ये घृतं यथा / क्रिमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैः समावृतम्

ସେଠାରେ ଜଳ ପାତ୍ରରେ ଘିଅ ଫୁଟିବା ପରି ଶୀଘ୍ର ଫୁଟେ। କୀଟରେ ଭରିଥିବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ପୁୟକୁ ବଜ୍ରସମ କଠିନ ଠୁଣ୍ଡ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।

Verse 5

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिकायुतैः / अन्यैश्च जलजीवैश्च हिंसकैर्मांसभेदिभिः

ସେଠାରେ ଶିଶୁମାର ଓ ମକର ବଜ୍ରସମ କତରି ପରି ଦାନ୍ତ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ହିଂସ୍ର, ମାଂସ ଛିଣ୍ଡିବାଳା।

Verse 6

उद्यान्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्ते तथा हि ते / तपन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्द मानास्तु पापिनः

ପ୍ରଳୟର ଶେଷେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚୟ। ସେଠାରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାପରେ ଦହିଯାନ୍ତି, ଓ ପାପୀମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି ସେଇ ଦାହ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 7

हा भ्रातः पुत्र तातेति प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः / विचरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ “ହା ଭ୍ରାତା! ହା ପୁତ୍ର! ହା ପିତା!” ବୋଲି ବିଲାପ କରନ୍ତି। ଜୀବମାନେ ଘୁରିବୁଲନ୍ତି, ନିରାଶାରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 8

चतुर्विधैः प्राणिगणैर्दृष्टा व्याप्ता महानदी / तरन्ति गोप्रदानेन त्वन्यथा च पतन्ति ते

ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖିଥିବା ଓ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ମହାନଦୀ। ଗୋଦାନ ଦ୍ୱାରା ତାହା ପାର ହୁଏ; ନହେଲେ ସେମାନେ ସେଥିରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 9

मां नरा ये ऽवमन्यन्ते चाचार्यं गुरुमेव च / वृद्धानन्यांश्चापि मूढास्तेषां वासस्तु तत्र वै

ଯେ ମୂଢ଼ ନରମାନେ ମୋତେ ଅବମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ-ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ବାସ ନିଶ୍ଚୟ ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡଭୂମିରେ ହୁଏ।

Verse 10

पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम् / परित्यजन्ति ये मूढास्तेषां वासस्तु सन्ततम्

ପତିବ୍ରତା, ସାଧୁଶୀଳା, ସରଳହୃଦୟା ଓ ଧର୍ମରେ ଅଚଳା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଯେ ମୂଢ଼ମାନେ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ବାସ ସଦା ଦୁଃଖରେ ହୁଏ।

Verse 11

विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् / स्त्रीबालविकलादीनां वधं कृत्वा पतन्ति हि / पच्यन्ते तत्र मध्ये तु क्रन्दमानास्तु पापिनः

ଯେମାନେ ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିବା ଲୋକ—ସ୍ୱାମୀ, ମିତ୍ର, ତପସ୍ବୀ—ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ, ବିକଳ ଆଦିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ମଧ୍ୟରେ ପାପୀମାନେ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ପକାଯାନ୍ତି।

Verse 12

शान्तं बुभुक्षितं विप्रंयो विघ्नायोपसर्पति / क्रिमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावदाभूतसंप्लवम्

ଯେ କେହି ଶାନ୍ତ ଓ ଭୁକ୍ତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିକଟକୁ ଯାଏ, ସେ ସେଠାରେ (ଯମଲୋକରେ) କୀଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଏ; ଯୁଗାନ୍ତ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ।

Verse 13

ब्राह्मणाय प्रतीश्रुत्य यमार्थं न ददाति तम् / आहूय नास्ति यो ब्रूयात्तस्य वासस्तु तत्र वै

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମଧ୍ୟ ସେହି ଦାନ ଦେଉନାହିଁ, ଏବଂ ଯେ ଡାକି ପୁଣି ‘ସେ ଏଠାରେ ନାହିଁ’ ବୋଲି କହି ଠକେ—ତାହାର ନିବାସ ନିଶ୍ଚୟ ସେଠାରେ (ଯମଲୋକରେ) ହୁଏ।

Verse 14

अग्निदो गरदश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः / यज्ञविध्वंसकश्चैव राज्ञीगामी च पैशुनः

ଅଗ୍ନିଦାତା (ଅଗ୍ନି ଲଗାଉଥିବା), ବିଷଦାତା, କୂଟସାକ୍ଷୀ, ମଦ୍ୟପ; ଯଜ୍ଞବିଧ୍ୱଂସକ, ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ଓ ପୈଶୁନ୍ୟକାରୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାପାପୀ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 15

कथाभङ्गकरश्चैव स्वयन्दत्ता पहारकः / क्षेत्रसेतुविभेदी च परदारप्रधर्षकः

ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ନିଜେ ଦେଇଥିବା ବସ୍ତୁ ପୁଣି ଛିନିନେଉଥିବା; କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା-ମେଡ଼ ଓ ସେତୁ/ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା, ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପମାନ କରୁଥିବା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଘୋର ପାପୀ।

Verse 16

ब्राह्मणो रसविक्रेता तथा यो वृषलीपतिः / गोधनस्य तृषार्तस्य वाप्या भेदं करोति यः

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଦ୍ୟାଦି ମତ୍ତଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରେ, ଯେ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ପ୍ରଧାନ ପତ୍ନୀରୂପେ ରଖେ, ଏବଂ ତୃଷାର୍ତ୍ତ ଗୋଧନ ପାଇଁ ଜଳାଶୟର ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗେ—ସେମାନେ ଘୋର ପାପୀ; ପରଲୋକେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 17

कन्याविदूषकश्चैव दानं दत्त्वानुतापकः / शूबद्रस्तु कपिलापायी ब्राह्मणो मांसभोजनः

ଯେ କନ୍ୟାକୁ ଦୂଷିତ/ଅପମାନ କରେ, ଯେ ଦାନ ଦେଇ ପରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରେ, ଯେ ଦୁଷ୍ଟାଚାରୀ, ଯେ କପିଳା ଗାଈର ଦୁଧ ପିଏ, ଏବଂ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପୀ; ପରଲୋକେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 18

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथाः क्वचित् / कृपणो नास्तिकः क्षुद्रः स तस्यां निवसेत्खग

ସେମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ବସନ୍ତି—କେବେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ କରନି। କୃପଣ, ନାସ୍ତିକ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରଚିତ୍ତ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ଅବସ୍ଥା/ସ୍ଥାନରେ ବସେ, ହେ ଖଗ (ଗରୁଡ)!

Verse 19

सदामर्षो सदा क्रोधी निजवाक्यप्रमाणकृत् / परोक्त्युच्छेदको नित्यं वैतरण्या वसेच्चिरम्

ଯେ ସଦା ଅସହିଷ୍ଣୁ, ସଦା କ୍ରୋଧୀ, ନିଜ କଥାକୁ ମାତ୍ର ପ୍ରମାଣ ମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟର କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଖଣ୍ଡନ କରେ—ସେ ବୈତରଣୀରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସେ।

Verse 20

यस्त्वहङ्कारवान्पापी स्वविकत्थनकारकः / कृतघ्नो गर्भसन्तापी वैतरण्यां स मज्जति

ଯେ ପାପୀ ଅହଂକାରୀ, ଯେ ନିଜ ଶ୍ଲାଘାରେ ଲିପ୍ତ, ଯେ କୃତଘ୍ନ, ଏବଂ ଯେ ଗର୍ଭକୁ ସନ୍ତାପ ଦିଏ (ଅଜନ୍ମ/ମାତୃତ୍ୱକୁ ହାନି କରେ)—ସେ ବୈତରଣୀରେ ଡୁବେ।

Verse 21

कदापि भाग्ययोगेन तरणेच्छा भवेद्यदि / सानुकूला भवेद्येन तदाकर्णय काश्यप

ଯଦି କେବେ ସୌଭାଗ୍ୟଯୋଗରେ ପାର ହେବାର ଇଚ୍ଛା ଜାଗେ, ହେ କାଶ୍ୟପ, ଯେଉଁଥିରେ ଗମନ ଅନୁକୂଳ ହୁଏ ତାହା ଶୁଣ।

Verse 22

अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते दिनोदये / चन्द्रसूर्योपरागे वा संक्रान्तौ दर्शवासरे

ଅୟନ, ବିଷୁବ, ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟତୀପାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ର/ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ଅମାବାସ୍ୟା—ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର ସମୟ।

Verse 23

अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम् / यदा तदा भवेद्वापि श्राद्धा दानं प्रति ध्रुवम्

ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ଦାନ ଦେବା ଉତ୍ତମ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଯେତେବେଳେ ହେଉ, ଦାନ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଅଚୁକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

Verse 24

तदैब दानकालः स्याद्यतः सम्पत्तिरस्थिरा / अनित्यानि शरीराणि विभवो नैव शाश्वतः

ସେଇ ଦାନର ଯଥାଯଥ ସମୟ; କାରଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଅସ୍ଥିର, ଶରୀର ଅନିତ୍ୟ, ଏବଂ ବିଭବ କେବେ ଶାଶ୍ୱତ ନୁହେଁ।

Verse 25

नित्यं सन्निहितो मृत्युः कर्तव्यो धर्मसंगहः / कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम्

ମୃତ୍ୟୁ ସଦା ସନ୍ନିହିତ; ତେଣୁ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହ କରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ କୃଷ୍ଣା କିମ୍ବା ପାଟଲା (ଲାଲିମା) ବର୍ଣ୍ଣର ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ବୈତରଣୀ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां कांस्यपात्रोपदोहनीम् / कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗ ଓ ରୌପ୍ୟଖୁର ଥିବା, କାଂସ୍ୟପାତ୍ରରେ ଦୋହନଯୋଗ୍ୟ ଗାଈ; କଳା ବସ୍ତ୍ରଯୁଗଳରେ ଆବୃତ ଏବଂ ସପ୍ତଧାନ୍ୟସହିତ—ଏମିତି ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

कार्पासद्रोणशिखरे आसीनं ताम्रभाजने / यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् / इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा प्लवं सुदृढबन्धनैः

କାର୍ପାସ ଢେରର ଶିଖରରେ ଆସୀନ, ତାମ୍ରଭାଜନରେ ସ୍ଥାପିତ, ଲୋହଦଣ୍ଡସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଯମଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଇଖୁଦଣ୍ଡରେ ଏକ ପ୍ଲବ (ଭେଳା) କରି, ସୁଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରେ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

Verse 28

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् / कृत्वा प्रकल्पयेद्विप्रश्छत्रोपानहसंयुतम्

ସୂର୍ୟଦେହସମୁଦ୍ଭବା ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିବା ସେଇ ଧେନୁକୁ ଏକ ଛୋଟ ନୌକା (ଉଡୁପ) ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିପ୍ର ଛତ୍ର ଓ ଉପାନହ (ପାଦରକ୍ଷା) ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् / इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्य सजलान्कुशान्

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକ (ଆଙ୍ଗୁଠି) ଓ ବସ୍ତ୍ର ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଜଳସିକ୍ତ କୁଶକୁ ହାତରେ ଧରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

यमद्वारे महाघोरे श्रुत्वा वैतरणीं तदीम् / तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणीं नमः

ଯମଙ୍କ ମହାଘୋର ଦ୍ୱାରରେ ସେଇ ବୈତରଣୀ ନଦୀର କଥା ଶୁଣି, ତାହାକୁ ତରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏହି ‘ବୈତରଣୀ’ (ଦାନ/ବିଧି) ତୁମକୁ ଦେଉଛି—ବୈତରଣୀକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 31

गावो मे अग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पार्श्वतः / गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

ଗାଈମାନେ ମୋର ଆଗରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଗାଈମାନେ ମୋର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରହୁନ୍ତୁ। ଗାଈମାନେ ମୋ ହୃଦୟରେ ବସୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବି।

Verse 32

विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ मामुद्धर महीसुर / सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणीनमः

ହେ ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମହୀସୁର, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଦାନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଛି; ବୈତରଣୀ-ସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 33

धर्मराजञ्च सर्वेशं वैतरण्याख्यधेनुकाम् / सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

ସର୍ବେଶ୍ୱର ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଏବଂ ‘ବୈତରଣୀ’ ନାମକ ଧେନୁଦାନକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 34

पुच्छं संगृह्य धेन्वाश्च अग्रे कृत्वा तु वै व्दिजम् / धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये

ଧେନୁର ପୁଛ ଧରି, ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି—ହେ ଧେନୁ, ମହାଭୟଙ୍କର ଯମଦ୍ୱାରେ ତୁମେ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର।

Verse 35

उत्तारणाय देवेशि वैतरण्ये नमो ऽस्तु ते / अनुव्रजेत्तु गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत्

ହେ ଦେବେଶୀ, ପାର କରାଇଦେଉଥିବା ବୈତରଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯାଉଥିବା ପ୍ରାଣକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

एवं कृते वैनतेय सा सरित्सुतरा भवेत् / सर्वान्कामानवाप्नोति यो दद्याद्भुवि मानवः

ହେ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ)! ବିଧିପୂର୍ବକ ଏହିପରି କଲେ ସେହି ନଦୀ ସହଜରେ ପାର ହେବ। ପୃଥିବୀରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 37

सुकृतस्य प्रभावेण सुखञ्चेह परत्र च / स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

ସୁକୃତର ପ୍ରଭାବରେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁଠାରେ ସୁଖ ମିଳେ। ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଫଳ ସହସ୍ରଗୁଣ, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ଶତଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 38

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् / स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यती

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାତ୍ର ଯେ ଦାନ କରାଯାଏ, ତାହା ପରୋକ୍ଷ ଦାନ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ତେଣୁ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ନିଜ ହାତରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କିଏ କାହାକୁ ଦେବ?

Verse 39

दानधर्मविहीनानां कृपणैर्जीवेतक्षितैः / अस्थिरेण शरीरेण स्थिरं कर्म समाचरेत्

ଦାନଧର୍ମହୀନ ଲୋକେ କୃପଣ ବୋଲି ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଶରୀର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର (ପୁଣ୍ୟ) କର୍ମ ଦୃଢ଼ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 40

अवश्यमेव यास्यन्ति प्राणाः प्राघुणि (घूर्णि) का इव

ପ୍ରାଣ ନିଶ୍ଚୟ ଅବଶ୍ୟ ଚାଲିଯାନ୍ତି—ଘୂରୁଥିବା ଲଟୁ ପରି। କାଳର ବେଗ ସମ୍ମୁଖରେ ଏଠାରେ କେହି ରହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 41

इतीदमुक्तं तव पक्षिराज विडम्बनं जन्तुगणस्य सर्वम् / प्रेतस्य मोक्षाय तदौद्ध्वन्दैहिकं हिताय लोकस्य चरेच्छुभाय तु

ହେ ପକ୍ଷିରାଜ! ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି—ସମସ୍ତ ଜୀବଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସଂସାର ଏକ ବିଡମ୍ବନାମୟ ପ୍ରପଞ୍ଚ। ପ୍ରେତର ମୋକ୍ଷାର୍ଥେ ଓ ଲୋକହିତାର୍ଥେ—ଲୋକେ ଯେପରି ଶୁଭମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି—ମୃତ୍ୟୁୋତ୍ତର ଓ ଦେହସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାବିଷୟକ ଏହି ଉପଦେଶ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।

Verse 42

सूत उवाच / एवं विप्राः समाद्दिष्टो विष्णुना प्रभविष्णुना / गरुड प्रेतचरितं श्रुत्वा सन्तुष्टिमागतः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ଉପଦିଷ୍ଟ ଗରୁଡ ପ୍ରେତଚରିତ ଶୁଣି ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ।

Verse 43

व्रततीर्थादिकं सर्वं पुनः पप्रच्छ केशवम् / ध्यात्वा मनसि सर्वेशं सर्वकारणकारणम्

ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥ ଆଦି ସମସ୍ତ ବିଷୟ ବିଷୟରେ ସେ ପୁନଃ କେଶବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ମନରେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ସର୍ବକାରଣର କାରଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 44

ऋषयः सर्वमेवैतज्जन्तूनां प्रभवादिकम् / मरणं जन्म च तथा प्रेतत्वञ्चौर्ध्वदैहिकम्

ଋଷିମାନେ ଏହି ସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଛନ୍ତି—ଜୀବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଆଦି, ତଥା ମରଣ ଓ ଜନ୍ମ, ଏବଂ ପ୍ରେତତ୍ୱ ଓ ଔର୍ଧ୍ୱଦୈହିକ (ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି) କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 45

मया प्रोक्तं वै मुक्त्यै निदानं चैव सर्वशः / लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः / येषामिन्दीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः

ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉପାୟ ଓ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ-ନିଦାନ ମୁଁ ସବୁ କହିଦେଲି। ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନୀଳପଦ୍ମ-ଶ୍ୟାମ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବିରାଜିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଭ ହିଁ ଲାଭ, ଜୟ ହିଁ ଜୟ—ତେବେ ପରାଜୟ କେଉଁଠୁ?

Verse 46

धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् / क्षमा जयति न क्रोधो विष्णुर्जयति नासुराः

ଧର୍ମ ଜୟ କରେ, ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ ଜୟ କରେ, ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ। କ୍ଷମା ଜୟ କରେ, କ୍ରୋଧ ନୁହେଁ; ବିଷ୍ଣୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ଅସୁର ନୁହେଁ।

Verse 47

विष्णुर्माता पिता विष्णुर्विष्णुः स्वजनबान्धवाः / येषामेव स्थिरा बुद्धिर्न तेषां दुर्गतिर्भवेत्

ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ମାତା, ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ପିତା; ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସ୍ୱଜନ ଓ ବାନ୍ଧବ। ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ତାଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥିର, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗତି ହୁଏନା।

Verse 48

मङ्गलं भगवान्विष्णुर्मङ्गलं गरुडध्वजः / मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो मङ्गलायतनं हरिः

ମଙ୍ଗଳମୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ; ମଙ୍ଗଳମୟ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ। ମଙ୍ଗଳମୟ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ; ହରି ହିଁ ମଙ୍ଗଳର ଆଶ୍ରୟ।

Verse 49

हरिर्भागीरथी विप्रा विप्रा भागीरथी हरिः / भागीरथी हरिर्विप्राः सारमेतज्जगत्त्रये

ହରି, ଭାଗୀରଥୀ ଓ ବିପ୍ର—ସାରରେ ଏକ; ବିପ୍ର, ଭାଗୀରଥୀ ଓ ହରି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ। ତିନି ଲୋକରେ ଏହି ସାରତତ୍ତ୍ୱ।

Verse 50

वैष्णविं वाक्सुधां पीत्वा ऋषयस्तुष्टिमाययुः

ବୈଷ୍ଣବୀ ବାକ୍-ସୁଧା ପାନ କରି ଋଷିମାନେ ପରମ ତୃପ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 51

प्रशशंसुस्तथान्योन्यं सूतं सर्वार्थदर्शिनम् / प्रहर्षमतुलं प्रापुर्मुनयः शौनकादयः

ତେବେ ଶୌନକାଦି ମୁନିମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ସର୍ବାର୍ଥଦର୍ଶୀ ସୂତଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଅତୁଳ ହର୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 52

अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोपि वा / यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरं शुचिः

ଅପବିତ୍ର ହେଉ କି ପବିତ୍ର, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଉ—ଯେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ (କମଳନୟନ ପ୍ରଭୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରେ, ସେ ବାହ୍ୟ-ଆଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଶୁଚି ହୁଏ।