Adhyaya 9

Verse 1

अजानजस्वरूपं च ब्रूहि कृष्ण महामते / तदन्यांश्च क्रमेणेव वक्तुं कृष्ण त्वमर्हसि

ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହାମତେ! ଅଜାନ (ଅଜନ୍ମ)ଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କହ; ତାପରେ କ୍ରମେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ତୁମେ ଅର୍ହ, ହେ କୃଷ୍ଣ।

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच / अजानाख्या देवतास्तु तत्तद्देवकुले भवाः / अजानदेवतास्ता हि तेभ्योग्याः कर्मदेवताः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—‘ଅଜାନ’ ନାମର ଦେବତାମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଦେବକୁଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେହି ଅଜାନ-ଦେବତାମାନେ ତାହାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ କର୍ମର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଦେବତା।

Verse 3

विराधश्चारुदेष्णश्च तथा चित्ररथस्तथा / धृतराष्ट्रः किशोरश्च हूहूर्हाहास्तथैव च

ବିରାଧ, ଆରୁଦେଷ୍ଣ, ଏବଂ ଚିତ୍ରରଥ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କିଶୋର; ତଥା ହୂହୂ ଓ ହାହା ମଧ୍ୟ।

Verse 4

विद्याधरश्चोग्रसेनो विश्वावसुपरावसू / चित्रसेनश्च गोपालो बलः पञ्चदश स्मृताः

ବିଦ୍ୟାଧର, ଉଗ୍ରସେନ, ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ପରାବସୁ; ଏବଂ ଚିତ୍ରସେନ, ଗୋପାଳ, ବଳ—ଏମାନେ ପନ୍ଦର ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 5

एवमाद्यश्च गन्धर्वाः शतसंख्याः खगेश्वर / अजानजसमा ज्ञेया मुक्तौ संसार एव च

ହେ ଖଗେଶ୍ୱର ଗରୁଡ! ଆଦ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶତସଂଖ୍ୟକ ବୋଲି ଜ୍ଞେୟ; ମୁକ୍ତିରେ ଓ ସଂସାରାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅଜାନଜ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 6

अज्ञानजास्तु मे देवाः कर्मजेभ्यः शतावराः / घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा

କିନ୍ତୁ ମୋର ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବଗଣ କର୍ମଜମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ—ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା ପରି।

Verse 7

सुकेतुः शबरी चैव मञ्जुघोषा च पिङ्गला / इत्यादिकं यक्षरत्नं सह संपरिकीर्तितम्

ସୁକେତୁ, ଶବରୀ, ମଞ୍ଜୁଘୋଷା, ପିଙ୍ଗଳା—ଇତ୍ୟାଦି—ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଯକ୍ଷରତ୍ନ ଭାବେ ସହିତ ସମ୍ପରିକୀର୍ତିତ।

Verse 8

अजानजसमा ह्येते कर्मजेभ्यः शतावराः / विश्वामित्रो वसिष्ठश्च नारदश्च्यवनस्तथा

ନିଶ୍ଚୟ ଏମାନେ ଅଜାନଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ସମାନ; କେବଳ କର୍ମଜମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବସିଷ୍ଠ, ନାରଦ ଓ ଚ୍ୟବନ।

Verse 9

उतथ्यश्च मुनिश्चैतान्द्राजपित्वा खगेश्वर / ऋषयश्च महात्मानो ह्यजानजसमाः स्मृताः

ହେ ଖଗେଶ୍ୱର! ମୁନି ଉତଥ୍ୟ ଏହି ସବୁକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କହିଛନ୍ତି; ଏହି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଅଜାନଜ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 10

शतर्चिः कश्यपो ज्ञेयो मध्यमश्च पराशरः / पावमान्यः प्रगाथश्च क्षुद्रसूक्तश्च देवलः

ଶତର୍ଚି ଋଷିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣ; ‘ମଧ୍ୟମ’ ହେଲେ ପରାଶର। ପାବମାନ୍ୟ ପ୍ରଗାଥ, ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ରସୂକ୍ତ ଦେବଲ।

Verse 11

गृत्समदो ह्यासुरिश्च भरद्वाजोथ मुद्गलः / उद्दालको ह्यृ शृङ्गः शङ्खः सत्यव्रतस्तथा

ଗୃତ୍ସମଦ, ଆସୁରି, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ମୁଦ୍ଗଲ; ତଥା ଉଦ୍ଦାଲକ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେ।

Verse 12

सुयज्ञश्चैव बाभ्रव्यो माण्डूकश्चैव बाष्कलः / धर्माचार्यस्तथागस्त्यो दाल्भ्यो दार्ढ्यच्युतस्तथा

ସୁୟଜ୍ଞ, ବାଭ୍ରବ୍ୟ, ମାଣ୍ଡୂକ ଓ ବାଷ୍କଲ; ତଥା ଧର୍ମାଚାର୍ୟ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଓ ଦାର୍ଢ୍ୟଚ୍ୟୁତ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 13

कवषो हरितः कण्वो विरूपो मुसलस्तथा / विष्णुवृद्धश्च आत्रेयः श्रीवत्सो वत्सलेत्यपि

କବଷ, ହରିତ, କଣ୍ୱ, ବିରୂପ ଓ ମୁସଲ; ତଥା ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ଆତ୍ରେୟ, ଏବଂ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ବତ୍ସଲ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଋଷି।

Verse 14

भार्गवश्चाप्नवानश्च माण्डूकेयस्तथैव / मण्ड्कश्चैव जाबचलिः वीतिहव्यस्तथैव च

ଭାର୍ଗବ, ଆପ୍ନବାନ ଓ ମାଣ୍ଡୂକେୟ; ତଥା ମଣ୍ଡକ, ଜାବଚଲି ଓ ବୀତିହବ୍ୟ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ (ଋଷି)।

Verse 15

गृत्समदः शौनकश्च इत्याद्या ऋषयः स्मृताः / एतेषां श्रवणादेव हरिः प्रीणाति सर्वदा

ଗୃତ୍ସମଦ, ଶୌନକ ଆଦି ଋଷିମାନେ ପରମ୍ପରାରେ ସ୍ମରଣୀୟ। ତାଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

ब्रुवे द्व्यष्टसहस्रं च शृणु तार्क्ष्य मम स्त्रियः / अग्निपुत्रास्तु यद्द्व्यष्टसहस्रञ्च मम स्त्रियः / अजानजसमा ह्येता (ते) नात्र कार्या विचारणा

ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣ, ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ—ମୋର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଇ ହଜାର ଅଠାଇଶ। ସେଇ ଦୁଇ ହଜାର ଅଠାଇଶ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା; ସେମାନେ ଅଜନ୍ମ-ଜନ୍ମସମ ଶୁଦ୍ଧ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ-ବିଚାର ନାହିଁ।

Verse 17

त्वष्टुः पुत्री कशेरूश्च तासां मध्ये गुणाधिका / तदनन्तरजान्वक्ष्ये शृणु सम्यक् खगेश्वर

ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ କନ୍ୟା କଶେରୂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା। ଏବେ ତାଙ୍କ ପରେ ଜନ୍ମିଥିବାମାନଙ୍କୁ କହିବି—ହେ ଖଗେଶ୍ୱର, ସାବଧାନରେ ଶୁଣ।

Verse 18

आजानेभ्यस्तु पितरः सप्तभ्योन्ये शतावराः / तथाधिका हि पितर इति वेदविदां मतम्

ଆଜାନମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେଇ ସାତ (ବର୍ଗ) ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ଶତାଧିକ। ପିତୃମାନେ ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ—ଏହି ହେଉଛି ବେଦବିଦମାନଙ୍କ ମତ।

Verse 19

तदनन्तराजान्वक्ष्ये शृणु त्वं द्विजसत्तम / अष्टाभ्यो देवगन्धर्वा अष्टोत्तरशतं विना

ଏବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ କହିବି—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣ। ସେଇ ଆଠ (ମୁଖ୍ୟ)କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ଏକଶ ଆଠ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 20

तेभ्यः शतगुणानन्दा देवप्रेष्यास्तु मुख्यतः / स्वमुकेनेव देवैश्च आज्ञाप्याः सर्वदा गणाः

ତାଙ୍କଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦବାନ ଦେବପ୍ରେଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଧାନ; ତାଙ୍କର ଗଣମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ନିଜ ମୁଖ ପରି ସଦା ଆଜ୍ଞାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 21

आख्याता देवगन्धर्वास्तेभ्यस्ते च शतावराः / तेभ्यस्तु क्षितिपा ज्ञेया अवराश्च शतैर्गुणैः

ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀ ବୋଲି ଘୋଷିତ; ତାଙ୍କ ତଳେ ‘ଶତାବର’ ନାମକମାନେ ଶତଗୁଣେ ଅବର; ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତଳେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଗୁଣରେ ଶତଶତ ଦରଜାରେ ହୀନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 22

तेभ्यः शतगुणाज्ञेया मानुषेषूत्तमा गणाः / एवं प्रासंगिकानुक्त्वा प्रकृतं ह्यनुसराम्यहम् / एवं ब्रह्मादयो देवा लक्ष्म्याद्या अपि सर्वशः

ତାଙ୍କଠାରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଗଣମାନେ ଶତଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ କଥା କହି, ଏବେ ମୁଁ ମୂଳ ବିଷୟକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରକାରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 23

स्तुत्वा तूष्णीं स्थिताः सर्वे प्राञ्जलीकृत्य भो द्विज

ସ୍ତୁତି କରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ନିରବ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ।

Verse 24

तेषामायतनं दातुं मनसा समचिन्तयत्

ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 25

इदं पवित्रमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम् / हरिप्रसादजनकं स्वरूपसुखसाधनम्

ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ; ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ପାପନାଶକ। ଏହା ହରିଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଦେଇ, ସ୍ୱସ୍ୱରୂପ-ସୁଖର ସାଧନ ହୁଏ।

Verse 26

इदं तु स्तवनं विप्रा न पठन्तीह मानवाः / न शृण्वन्ति च ये नित्यं ते सर्वे चैव मायिनः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ସ୍ତବନ ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାୟାରେ ମୋହିତ।

Verse 27

नस्मरन्तोन्तरं नित्यं ये भुञ्जन्ति नराधमाः / तैर्भुक्ता सततं विष्ठा सदा क्रिमिशतैर्युता

ଯେ ନରାଧମମାନେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ମରଣ ନ କରି ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ପରଲୋକରେ ସେମାନେ ସଦା ଶତଶତ କୃମିଭରା ବିଷ୍ଠା ହିଁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।