Adhyaya 96

Verse 1

नाम पञ्चनवतितमो ऽध्यायः श्रागरुडमहापुराणम्- ९६ याज्ञवल्क्य उवाच / वक्ष्ये सङ्करजात्यादिगृहस्थादि विधिं परम् / विप्रान्मूर्धावषिक्तो हि क्षात्त्रियायां विशः स्त्रियाम्

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ— ସଙ୍କରଜାତି ଓ ଗୃହସ୍ଥାଦି ଆଶ୍ରମଧର୍ମର ପରମ ବିଧି ମୁଁ କହିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିତା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟା ମାତାରୁ ‘ମୂର୍ଧାବଷିକ୍ତ’ ଜନ୍ମେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିତା ଓ ବୈଶ୍ୟା ମାତାରୁ (ଅନ୍ୟ) ସଙ୍କର ବର୍ଗ ଜନ୍ମେ।

Verse 2

जातो ऽम्बष्ठस्तु शूद्रायां निषादः पर्वतो ऽपि वा / माहिष्यः क्षत्त्रियाज्जातो वैश्यायां म्लेच्छसंज्ञितः

ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରୁ ଅମ୍ବଷ୍ଠ ଜନ୍ମେ; ଏବଂ (ସେହି ପରମ୍ପରାରୁ) ନିଷାଦ—‘ପର୍ବତ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁରୁଷରୁ ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ମାହିଷ୍ୟ ଜନ୍ମେ; ସେ ‘ମ୍ଲେଚ୍ଛ’ ନାମରେ ସଂଜ୍ଞିତ।

Verse 3

शूद्रायां करणो वैश्याद्विन्नास्वेष विधिः स्मृतः / ब्राह्मण्यां क्षत्त्रियात्सूतो वैश्याद्वैदेहकस्तथा

ସ୍ମୃତିରେ ଏହି ବିଧି କୁହାଯାଇଛି— ବୈଶ୍ୟରୁ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରେ କରଣ ଜନ୍ମେ। ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଣୀରେ କ୍ଷତ୍ରିୟରୁ ସୂତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀରେ ବୈଶ୍ୟରୁ ବୈଦେହକ ଜନ୍ମେ।

Verse 4

शूद्राज्जातस्तु चाण्डालः सर्ववर्णविगर्हितः / क्षत्त्रिया मागधं वैश्याच्छूद्रा क्षत्तारमेव च

ଶୂଦ୍ରରୁ ଚାଣ୍ଡାଳ ଜନ୍ମେ, ଯେ ସର୍ବବର୍ଣ୍ଣରେ ନିନ୍ଦିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ମାଗଧ ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ଶୂଦ୍ରରୁ କ୍ଷତ୍ତାର ଜନ୍ମେ।

Verse 5

शूद्रादयोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम् / माहिष्येण करण्यां तु रथकारः प्रजायते

ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀର ଗର୍ଭେ ଯେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ, ସେ ‘ଅୟୋଗବ’ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଏବଂ ମାହିଷ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ କରଣୀ ସ୍ତ୍ରୀର ସଂଯୋଗରୁ ‘ରଥକାର’ (ରଥ ତିଆରିକାର) ଜନ୍ମେ।

Verse 6

असत्सन्तस्तु वै ज्ञेयाः प्रतिलोमानुलोमजाः / जात्युत्कर्षाद्द्विजो ज्ञेयः सप्तमे पञ्चमे ऽपि वा

ପ୍ରତିଲୋମ କିମ୍ବା ଅନୁଲୋମ ମିଶ୍ର ସଂଯୋଗରୁ ଜନ୍ମିତମାନେ ସତ୍ସମାଜର ଲୋକ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ବଂଶର କ୍ରମୋନ୍ନତି ହେଲେ ସପ୍ତମ—କେବେ କେବେ ପଞ୍ଚମ—ପିଢ଼ିରେ ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ ହୋଇପାରେ।

Verse 7

व्यत्यये कर्मणां साम्यं पूर्ववच्चोत्तरावरम् / कर्म स्मार्तं विवाहाग्नौ कुर्वीत प्रत्यहं गृही

କର୍ମରେ ବ୍ୟତ୍ୟୟ କିମ୍ବା ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରିୟାର ସାମ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ରକ୍ଷା କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ରମକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥ ଵିବାହାଗ୍ନିରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ମାର୍ତ କର୍ମ କରୁ।

Verse 8

दायकालादृते वापि श्रौतं वैतानिकाग्निषु / शरीरचिन्तां निर्वर्त्य कृतशौचविधिर्द्विजः

ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ବ୍ୟତୀତ ଦ୍ୱିଜ ଵୈତାନିକ ଅଗ୍ନିରେ ଶ୍ରୌତ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶରୀରସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ସାରି, ବିଧିମତେ ଶୌଚ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପରେ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଉ।

Verse 9

प्रातः सन्ध्यामुपासीत दन्तधावनपूर्वकम् / हुत्वाग्नौ सर्यदेवत्याञ्जपेन्मन्त्रान्समाहितः

ପ୍ରାତଃକାଳେ ପ୍ରଥମେ ଦନ୍ତଧାବନ କରି ପ୍ରାତଃସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଅଗ୍ନିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେଇ, ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

वेदार्थानधिगच्छेच्च शास्त्राणि विविधानि च / योगक्षोमादिसिद्ध्यर्थमुपेयादीश्वरं गृही

ଗୃହସ୍ଥ ଜନେ ବେଦର ଅର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଯୋଗକ୍ଷେମ ଆଦି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।

Verse 11

स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेदर्चयेत्तथा / वेदानथ पुराणानि सेतिहासानि शक्तितः

ସ୍ନାନ କରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଏବଂ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

जपयज्ञानुसिद्ध्यर्थं विद्यां चाध्यात्मिकीं जपेत् / बलिकर्मस्वधाहोमस्वाध्यायातिथिसक्रियाः

ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଦ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଜପ/ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବିଧିମତେ ବଲିକର୍ମ, ସ୍ୱଧାସହ ପିତୃକର୍ମ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଅତିଥି-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

भूतपित्रमरब्रह्ममनुष्याणां महामखाः / देवेभ्यस्तु हुतं चाग्नौ क्षिपेद्भूतबलिं हरेत्

ଭୂତ, ପିତୃ, ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମହାଯଜ୍ଞମାନ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଭୂତବଲିକୁ ବାହାରେ ନେଇ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 14

अन्नं भूमौश्वचाण्डालवायसेभ्यश्च निः क्षिपेत् / अन्नं पितृमनुष्येभ्यो देयमप्यन्वहं जलम्

କୁକୁର, ଚାଣ୍ଡାଳ ଓ କାଉମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଅନ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ; ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଜଳଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

स्वाध्यायमन्वहं कुर्यान्न पचेच्चान्नमात्मने / बालस्ववासिनीवृद्धगर्भिण्यातुरकन्यकाः

ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ରାନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶିଶୁ, ଘରର ଆଶ୍ରିତ, ବୃଦ୍ଧ, ଗର୍ଭବତୀ, ରୋଗୀ ଓ ଅବିବାହିତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 16

संभोज्यातिथिभृत्यांश्च दम्पत्योः शेषभोजनम् / प्राणाग्निहोत्रविधिनाश्रीयादन्नमकुत्सयन्

ଅତିଥି ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ସାରିଲେ, ପତି-ପତ୍ନୀ ଶେଷ ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅନ୍ନକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 17

मितं विपाकं च हितं भक्ष्यं बालादिपूर्वकम् / आपोशानेनोपरिष्टादधस्ताच्चैव भुज्यते

ମିତ ପରିମାଣରେ, ଭଲଭାବେ ପକା ଓ ହିତକର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରଥମେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶରୁ ଆରମ୍ଭ କରି। ଆପୋଶନ କରି, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ଜଳ ସନ୍ନିହିତ ରଖି ଭୁଞ୍ଜିବା ଉଚିତ।

Verse 18

अनग्नममृतं चैव कार्यमन्नं द्विजन्मना / अतिथिभ्यस्तु वर्णेभ्यो देयं शक्त्यानुपूर्वशः

ଦ୍ୱିଜ ଅଗ୍ନିରେ ନ ପକାଇଥିବା, ପବିତ୍ର (ଅମୃତସମ) ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 19

अप्रणोद्यो ऽतिथिः सायमपि नात्र विचारणा / सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा दातव्या सुव्रताय च

ଅତିଥିକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରି ଭିକ୍ଷୁକୁ ଭିକ୍ଷା-ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସୁବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 20

आगतान् भोजयेत्सर्वान्महोक्षं श्रोत्रियाय च / प्रतिसंवत्सरं त्वर्च्याः स्नातकाचार्यपार्थिवाः

ଯେଉଁ ଅତିଥିମାନେ ଆସନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବ; ଏବଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବେଦପାରଗଙ୍କୁ ମହାବୃଷଭ ଦାନ କରିବ। ତଦୁପରି ପ୍ରତିବର୍ଷ ସ୍ନାତକ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରିବ।

Verse 21

प्रियो विवाह्यश्च तथा यज्ञं प्रत्यृर्त्विजः पुनः / अध्वनीनो ऽतिथिः प्रोक्तः श्रोत्रियो वेदपारगः

ପ୍ରିୟ ସଖା, ବିବାହଯୋଗ୍ୟ ବର, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ଋତ୍ୱିଜ; ତଥା ପଥିକ ଯାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ‘ଅତିଥି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେ ବେଦପାରଗ, ସେଇ ‘ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ’।

Verse 22

मान्यावेतौ गृहस्थस्य ब्रह्मलोकमभीप्सतः / परपाकरुचिर्न स्यादनिन्द्यामन्त्रणादृते

ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାନ୍ୟ। ଅନ୍ୟେ ପକାଇଥିବା ଭୋଜନରେ ରୁଚି ରଖିବ ନାହିଁ—ନିନ୍ଦାହୀନ, ଧର୍ମ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟତୀତ।

Verse 23

वाक्पाणिपादचापल्यं वर्जयच्चातिभोजनम् / श्रोत्रियं वातिथिं तृप्तमासीमान्तादनुव्रजेत्

ବାକ୍, ହାତ ଓ ପାଦର ଚଞ୍ଚଳତା ତ୍ୟାଗ କରିବ, ଏବଂ ଅତିଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବ। ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଗୃହସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନରେ ସହଯାତ୍ରା କରିବ।

Verse 24

अहः शेषं सहासीत शिष्टैरिष्टैश्च बन्धुभिः / उपास्य पश्चिमां सन्ध्यां हुत्वाग्नौ भोजनं ततः

ଦିନର ଶେଷ ଅଂଶ ଶିଷ୍ଟଜନ, ପ୍ରିୟମିତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ବସି କାଟିବ। ପରେ ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରି, ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ତାପରେ ଭୋଜନ କରିବ।

Verse 25

कुर्याद्भत्यैः समायुक्तैश्चिन्तयेदात्मनो हितम् / ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय मान्यो विप्रो धनादिभिः

ସମର୍ଥ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ହିତ ଚିନ୍ତା କରୁ। ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଉଠିଲେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନ୍ୟ ହୁଏ ଓ ଧନାଦି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 26

वृद्धार्तानां समादेयः पन्था वै भारवाहिनाम् / इज्याध्ययनदानानि वैश्यस्य क्षत्त्रियस्य च

ବୃଦ୍ଧ, ଆର୍ତ୍ତ ଏବଂ ଭାର ବହନକାରୀଙ୍କୁ ପଥ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୟ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଇଜ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଦାନ ବିଧିତ।

Verse 27

प्रतिग्रहो ऽधिको विप्रे याजनाध्यापने तथा / प्रधानं क्षत्त्रिये कर्म प्रजानां परिपालनम्

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଗ୍ରହ, ଯାଜନ କରାଇବା ଓ ଅଧ୍ୟାପନ ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରଧାନ କର୍ମ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପରିପାଳନ ଓ ରକ୍ଷା।

Verse 28

कुसीदकृषिवाणिज्यं पाशुपाल्यं विशः स्मृतम् / शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा द्विजो यज्ञान्न हापयेत्

କୁସୀଦ, କୃଷି, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପଶୁପାଳନ—ଏହା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜସେବା; ଦ୍ୱିଜ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 29

अहिंसा सत्यमस्तेयं शौचमिन्द्रियसंयमः / दमः क्षमार्जवं दानं सर्वेषां धर्मसाधनम्

ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ, ଅସ୍ତେୟ, ଶୌଚ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମ, ଦମ, କ୍ଷମା, ଆର୍ଜବ ଓ ଦାନ—ଏହିସବୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମସାଧନ।

Verse 30

आचरेत्सदृशीं वृत्तिमजिह्मामशठान्तथा / त्रैवार्षिका धिकान्नो यः स सोमं पातुमर्हति

ମନୁଷ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ—ସରଳ, କପଟହୀନ। ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଅତି କମରେ ତିନି ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ନସଞ୍ଚୟ ଅଛି, ସେ ସୋମପାନର ଅଧିକାରୀ।

Verse 31

स्यादन्नं वार्षिकं यस्य कुर्यात्प्रकसौमिकीं क्रियाम् / प्रतिसंवत्सरं सोमः पशुः प्रत्ययनं तथा

ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ବାର୍ଷିକ ଅନ୍ନ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, ସେ ବିଧିମତେ ସୌମିକ କ୍ରିୟା କରୁ; ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସୋମଯାଗ, ପଶୁଯାଗ ଓ ପ୍ରତ୍ୟୟନ (ନବୀକରଣ) ମଧ୍ୟ କରୁ।

Verse 32

कर्तव्याऽग्रहणेष्टिश्च चातुर्मास्यानि यत्नतः / एषामसम्भवे कुर्यादिष्टिं वैश्वानरीं द्विजः

ଦ୍ୱିଜ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଆଗ୍ରହଣେଷ୍ଟି ଓ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ଭବ ନହେଲେ ସେ ବୈଶ୍ୱାନରୀ ଇଷ୍ଟି (ଅଗ୍ନିହୋମ) କରୁ।

Verse 33

हीनकल्पं न कुर्वीत सति द्रव्ये फलप्रदम् / चण्डालो जायते यज्ञकरणाच्छूद्रभिक्षितात

ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହୀନକଳ୍ପରେ (ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ) କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଫଳ ତ ସମ୍ୟକ୍ ବିଧିରେ ହିଁ ମିଳେ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭିକ୍ଷାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ନରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଯଜମାନ ଚାଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 34

यज्ञार्थलब्धं नादद्याद्भासः काको ऽपि वा भवेत् / कुसूतकुम्भीधान्यो वा त्र्याहिकः श्वस्तनो ऽपि वा

ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ଲବ୍ଧ ବସ୍ତୁକୁ ଦାନରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗ୍ରହଣ କଲେ ସେ ଗିଧ କିମ୍ବା କାକ ସଦୃଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ବୁଣକାର, କୁମ୍ଭକାର, ଧାନ୍ୟ-ବ୍ୟାପାରୀ, ତ୍ର୍ୟାହିକ-ବ୍ରତୀ, କିମ୍ବା ‘ଆସନ୍ତାକାଲି ଦେବି’ କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 35

जीवेद्वापि शिलोञ्छेन श्रेयानेषां परः परः / न स्वाध्यायविरोध्यर्थमीहेत न यतस्ततः

ଶିଲୋଞ୍ଛରେ (ଛିଟିଆ ଧାନ୍ୟ କୁଡ଼ି) ଜୀବିକା ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶ୍ରେୟସ୍କର; ଏହି ସରଳ ବୃତ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ। ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟକୁ ବାଧା ଦେଇଥିବା ଅର୍ଥ/ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କି ସବୁ ଦିଗରୁ ଲାଭ ପଛେ ଧାଉଥିବା।

Verse 36

राजान्तेवासियाज्येभ्यः सीदन्निच्छेद्धनं क्षुधा / दम्भहैतुकपाषण्डिबकवृत्तींश्च वर्जयेत्

କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ, ଗୁରୁଗୃହଠାରୁ, କିମ୍ବା ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଧନ ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦମ୍ଭଜନିତ ପାଷଣ୍ଡୀ ଓ ବକବୃତ୍ତି (କପଟ-ଧର୍ମ)ରେ ଜୀବନ ଚାଲାଉଥିବାମାନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 37

शुक्लाम्बरधरो नीचकेशश्मश्रुनखः शुचिः / न भार्यादर्शने ऽश्रीयान्नैकवासा न संस्थितः

ସେ ଶୁଚି ହୋଇ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବ; କେଶ, ଦାଢ଼ି ଓ ନଖ ସୁଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କାଟିବ। ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଶ୍ରୀ/ଅମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖା ଦେବ ନାହିଁ; ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ରହିବ ନୁହେଁ, ନାହିଁ କି ଅସଂସ୍ଥିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବ।

Verse 38

अप्रियं न वदेज्जातु ब्रह्मसूत्री विनीतवान् / देवप्रदक्षिणाङ्कुर्याद्यष्टिमान्सकमण्डलुः

ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଧାରୀ, ବିନୀତ ପୁରୁଷ କେବେ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଲୁ ଧାରଣ କରି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବ।

Verse 39

न तु मेहेन्नदीच्छायाभस्मगोष्टाम्बुवर्त्मसु / न प्रत्यग्न्यर्कगोसोमसन्ध्याम्बुस्त्रीद्विजन्मनाम्

ନଦୀରେ, ଗଛଛାୟାରେ, ଭସ୍ମ ଉପରେ, ଗୋଶାଳାରେ, ଜଳରେ କିମ୍ବା ପଥରେ ମୁତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗୋ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଜଳ, ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମୁତ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 40

नेक्षेताग्न्यर्कनग्नां स्त्रीं न च संसृष्टमैथुनाम् / न च मूत्रं पुरीषं वा स्वपेत्प्रत्यकूशिरा न च

ନଗ୍ନା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନ ଦେଖିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଟକ୍କରେ ନ ଦେଖିବ। ସଂଯୋଗରତା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନ ଦେଖିବ; ମୂତ୍ର ଓ ପୁରୀଷକୁ ମଧ୍ୟ ନ ଦେଖିବ। ଉତ୍ତରଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ରଖି ଶୋଇବ ନାହିଁ।

Verse 41

ष्टीवनासृक्शकृन्मूत्रविषाण्यप्सु न संक्षिपेत् / पादौ प्रतापयेन्नाग्नौ न चैनमभिलङ्घयेत्

ଥୁକ, ରକ୍ତ, ମଳ, ମୂତ୍ର ଓ ବିଷ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ନ ଫେଙ୍କିବ। ଅଗ୍ନିରେ ପାଦ ଗରମ କରିବ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନିକୁ ଲଂଘିବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 42

पिबेन्नाञ्जलिना तोयं न शयानं प्रबोधयेत् / नाक्षैः क्रीजेच्च कितवैर्व्याधितैश्च न संविशेत्

ଅଞ୍ଜଳି କରି ପାଣି ପିଇବ ନାହିଁ। ଶୋଇଥିବା ଲୋକକୁ ଜଗାଇବ ନାହିଁ। ପାଶା ଖେଳିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜୁଆଡ଼ି କିମ୍ବା ରୋଗୀଙ୍କ ସହ ଶୋଇବ ନାହିଁ।

Verse 43

विरुद्धं वर्जयेत्कम प्रेतधूमं नदीतरम् / केशभस्मतुषाङ्गारकपालेषु च संस्थितिम्

ବିରୁଦ୍ଧ ଆଚରଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବ; ଚିତାର ଧୂଆଁ ଓ ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ନଦୀ ପାର ହେବାକୁ ଏଡ଼ାଇବ। କେଶ, ଭସ୍ମ, ତୁଷ, ଅଙ୍ଗାର ଓ କପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବ।

Verse 44

नाचक्षीत धयन्तीं गां नाद्वारेणाविशेत्क्रचित् / न राज्ञः प्रतिगृह्णायाल्लुब्धस्योच्छास्त्रवर्तिनः

ଦୁଧ ପିଆଉଥିବା ଗାଈକୁ ନ ଦେଖିବ। ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିବ ନାହିଁ। ଶାସ୍ତ୍ରବିରୋଧୀ ଲୋଭୀ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 45

अध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रवणेन वा / हस्तेनौषधिभावे वा पञ्चम्यां श्रावणस्य च

ବେଦାଧ୍ୟୟନର ଉପାକର୍ମ ଶ୍ରାବଣୀ ଦିନେ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରକାଳେ; ଅଥବା ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରେ, କିମ୍ବା ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 46

पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा / जलान्ते छन्दसां कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः

ପୌଷ ମାସରେ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନେ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟକା ଦିନେ, ଘରବାହାରେ ଜଳତୀରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବେଦଛନ୍ଦସମୂହର ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 47

अनध्यायस्त्र्यहं प्रेते शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु / उपाकर्मणि चोत्सर्गे स्वशाखश्रोत्रिये मृते

ଶିଷ୍ୟ, ଋତ୍ୱିକ, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ତିନି ଦିନ ଅନଧ୍ୟାୟ ରହିବ; ଉପାକର୍ମ ଓ ଉତ୍ସର୍ଗ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ନିଜ ଶାଖାର ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 48

सन्ध्यागर्जितनिर्घातभूकम्पोल्कानिपातने / समाप्य वेदं द्युनिशमारण्यकमधीत्य च

ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳେ ଗର୍ଜନ, ବଜ୍ରନିର୍ଘାତ, ଭୂକମ୍ପ ଓ ଉଲ୍କାପାତ ହେଲେ—ବେଦପାଠ ସମାପ୍ତ କରି—ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆରଣ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके / ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ, ରାହୁ-ସୂତକ (ଗ୍ରହଣକାଳ) ଓ ଋତୁସନ୍ଧିରେ—ଭୋଜନ କଲେ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧିକ ଦାନ গ্ৰହଣ କଲେ—ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଦୋଷ/ଅଶୌଚ ହୁଏ।

Verse 50

पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारसूकरैः / कृते ऽन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रये

ପାପୀ ଉପରେ ବେଙ୍ଗ, ନକୁଳ, କୁକୁର, ସର୍ପ, ବିଲେଇ ଓ ଶୂକର ଆଦି ପଶୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଅନ୍ତରାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅହୋରାତ୍ର ରହେ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରବର୍ଷାର ପ୍ରପାତରେ ଓ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ପତନ କରାଇବା ପରୀକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

Verse 51

श्वक्रोष्टुगर्दभोलूकसामबाणार्तनिः स्वने / अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके

କୁକୁର, ଶିଆଳ, ଗଧା ଓ ପେଚାର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ବାଣବିଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ବିଲାପ ସହ; ଅପବିତ୍ର ଶବର ନିକଟେ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ତ୍ୟଜଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ଶ୍ମଶାନ ଓ ପତିତଙ୍କ ପାଖରେ—ଏମିତି ସ୍ଥାନରେ ପବିତ୍ର କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 52

देशे ऽशुचावात्मनि च विद्युत्स्तनितसंप्लवे / भुक्त्वार्द्रपाणिरम्भो ऽन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते

ଅଶୁଚି ଦେଶରେ, ଏବଂ ନିଜ ଦେହ ଅଶୁଚି ଥିଲେ; ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଗର୍ଜନ ସହିତ ଝଡ଼ରେ; ଭୋଜନ ପରେ ହାତ ଭିଜା ଥିଲେ; ଜଳ ମଧ୍ୟରେ; ଅର୍ଧରାତ୍ରିରେ; ଏବଂ ଅତି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନରେ—ଏହି ସମୟ-ଅବସ୍ଥାରେ ନିୟତ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 53

दिग्दाहे पांसुवर्षेषु सन्ध्यानी हारभीतिषु / धावतः पूतिगन्धे च शिष्टे च गृहमागते

ଦିଗ୍ଦାହ ଭାବ ହେଲେ, ପାଂସୁବର୍ଷା ହେଲେ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କୁହୁଡ଼ିରେ ଭୟ ହେଲେ; ଧାଉଥିବାବେଳେ ଓ ପୂତିଗନ୍ଧ ଉଠିଲେ; ଏବଂ ଅପରିଚିତ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଆଗନ୍ତୁକ ଘରକୁ ଆସିଲେ—ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ (ଅଧ୍ୟୟନାଦି) ବର୍ଜ୍ୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 54

खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौवृक्षगिरिरोहणे / सप्तत्रिंशदनध्यायानेतांस्तात्कालिकान्विदुः

ଗଧା କିମ୍ବା ଉଠ ଉପରେ ଯାତ୍ରା, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଆରୋହଣ, ନୌକାରେ ଗମନ, ବୃକ୍ଷ ଆରୋହଣ ଓ ପର୍ବତ ଆରୋହଣ—ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ସେହି ସମୟରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ସତ୍ତତ୍ରିଂଶତି ତାତ୍କାଳିକ ଅନଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 55

वेददिष्टं तथाचार्यं राजच्छायां परस्त्रियम् / नाक्रामेद्रक्तविण्मूत्रष्ठीवनोद्वर्तनानि च

ବେଦବିହିତ ବସ୍ତୁ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କ ଛାୟା ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ପାଦ ନ ଦେବା। ରକ୍ତ, ବିଷ୍ଠା, ମୂତ୍ର, ଥୁକ ଓ ଦେହ ଘସିଲେ ଉଠୁଥିବା ମଲିନ ଅବଶେଷ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପାଦ ନ ଦେବା।

Verse 56

विप्राहिक्षत्त्रियात्मानो नावज्ञेयाः कदाचन / दूरादुच्छिष्टविण्मूत्रपादाम्भांसि समुत्सृजेत्

ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ କେବେ ବି ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, ବିଷ୍ଠା, ମୂତ୍ର ଓ ପାଦଧୋଆ ଜଳକୁ ଦୂରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା।

Verse 57

श्रुतिस्मृत्युक्तमाचारं कुर्यान्मर्मणि न स्पृशेत् / न निन्दाताडने कुर्यात्सुतं शिष्यं च ताडयेत्

ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିରେ କହିଥିବା ଆଚାର ପାଳନ କରିବା; ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ପ୍ରହାର ନ କରିବା। ନିନ୍ଦା କରି ଦଣ୍ଡ ନ ଦେବା; କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥେ ପୁତ୍ର ଓ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶାସନ କରିପାରିବ।

Verse 58

आचरेत्सर्वदा धर्मं तद्विरुद्धं तु नाचरेत् / मातापित्रतिथीभ्याढ्यैर्विवादं नाचरेद्गृही

ଗୃହସ୍ଥ ସଦା ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିବା। ମାତା, ପିତା, ଅତିଥି ଓ ଧନୀ/ପ୍ରଭାବଶାଳୀଙ୍କ ସହ ବିବାଦ ନ କରିବା।

Verse 59

पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य न स्नायात्परवारिषु / स्नायान्नदीप्रस्त्रवणदेवखातह्रदेषु च

ପାଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣକୁ ପ୍ରଥମେ ଉଠାଇ (ସଂଗ୍ରହ କରି) ନ ରଖି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳରେ ସ୍ନାନ ନ କରିବା। ନଦୀ, ପ୍ରସ୍ରବଣ/ଝରଣା ଓ ଦେବଖାତ ହ୍ରଦ-ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କରିପାରିବ।

Verse 60

वर्जयेत्परशय्यादि न चाश्रीयादनापदि / कदर्यबद्धचो (वै) राणां तथा चानम्निकस्य च

ପରର ଶୟ୍ୟା ଆଦିକୁ ବର୍ଜନ କର; ଆପଦ ନଥିଲେ ପରାଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କଞ୍ଜୁସ, ଦାନ-ବନ୍ଧନ (ଘୁଷ)ରେ ବନ୍ଧା, ଶତ୍ରୁ ଓ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼।

Verse 61

वैणाभिशस्तवार्धुष्यगणिकागणदीक्षिणाम् / चिकित्सकातुरक्रुद्धक्लीबरङ्गोपजीविनाम्

ବାଦକ/ଗାୟକ, ଲୋକନିନ୍ଦିତ, ସୁଦଖୋର, ଗଣିକା, ଦଳକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇ ଶୁଳ୍କ ନେଉଥିବା, ଚିକିତ୍ସକ, ରୋଗୀ, କ୍ରୋଧୀ, ନପୁଂସକ ଓ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ-ଜୀବୀ—ଏମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ବର୍ଜନ କର।

Verse 62

क्रूरोग्रपतितव्रात्यदाम्भिकोच्छिष्टभोजिनाम् / शास्त्रविक्रयिणश्चैव स्त्रीजितग्रामयाजिनाम्

କ୍ରୂର-ଉଗ୍ର, ପତିତ ଓ ବ୍ରାତ୍ୟ, ଦାମ୍ଭିକ, ଅନ୍ୟର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜୀ, ଶାସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରେତା, ସ୍ତ୍ରୀବଶ ଓ ଗ୍ରାମଯାଜକ—ଏମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ବର୍ଜନ କର।

Verse 63

नृशंसराजरजककृतघ्नवधजीविनाम् / पिशुनानृतिनोश्चैव सोमविक्रयिणस्तथा

ନୃଶଂସ, ପାପାଚାରୀ ରାଜା ଓ ରଜକ, କୃତଘ୍ନ, ହତ୍ୟାରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା, ପିଶୁନ (ଚୁଗଲଖୋର) ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ଏବଂ ସୋମ ବିକ୍ରେତା—ଏମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କର।

Verse 64

बन्दिनां स्वर्णकाराणामन्नमेषां कदाचन / न भोक्तव्यं वृथा मांसं केशकीटसमन्वितम्

ଭାଟ/ବନ୍ଦୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ କେବେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଧି-କାରଣ ବିନା ପ୍ରାପ୍ତ, କେଶ ଓ କୀଟ ମିଶିଥିବା ପରି କଲୁଷିତ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 65

भक्तं पर्युषितोच्छिष्टं श्वस्पृष्टं पतितो (ते) क्षितम् / उदक्यास्पृष्टसंघुष्टमपर्याप्तं च वर्जयेत्

ବାସି କିମ୍ବା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ, କୁକୁର-ସ୍ପୃଷ୍ଟ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ପତିତ/ଅଶୁଚି ଲୋକ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା, ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପର୍ଶରେ ଦୂଷିତ, ଛେଡ଼ାଛେଡ଼ିରେ ମଲିନ ଓ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ—ଏମିତି ଅନ୍ନ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 66

घोघ्रातं शकुनोच्छिष्टं पादस्पृष्ट च कामतः / शूद्रेषु दासगोपालकुलमित्रार्धसीरिणः

ଘ୍ରାଣ କରି ଦୂଷିତ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ନ, ପକ୍ଷୀର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ପାଦସ୍ପୃଷ୍ଟ ଅନ୍ନ—ଏମିତି ଭୋଜନକାରୀ ଦାସ, ଗୋପାଳ, କୁଳାଶ୍ରିତ ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ଧ-ଶ୍ରମିକ ପରି ନୀଚ ଶ୍ରେଣୀରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 67

भोज्यान्नो नापितश्चैव यश्चात्मानं निवेदयेत् / अन्नं पर्युषितं भोज्यं स्नेहाक्तं चिरसंभृ (स्थि) तम्

ନାପିତର ଦିଆ ଅନ୍ନ, ଏବଂ ଯେ ନିଜକୁ ଦାସ୍ୟଭାବେ ‘ନିବେଦନ’ କରି ଜୀବିକା କରେ ତାହାର ଅନ୍ନ; ତଥା ବାସି, ରାତିଭରି ରଖା, ତେଲ/ଘିଅ ଲେପିତ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘଦିନ ସଞ୍ଚିତ ଅନ୍ନ—ଭୋଜ୍ୟ ନୁହେଁ, ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 68

अस्नेहा अपि घोधूमयवगोरसविक्रियाः / औष्ट्रमैकशफं स्त्रीणां पयश्च परिवर्जयेत्

ଘିଅ/ତେଲ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗହମ, ଯବ ଓ ଦୁଗ୍ଧବିକାରରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜନୀୟ; ଏବଂ ଉଷ୍ଟ୍ରୀଦୁଧ, ଏକଶଫ (ଏକ ଖୁର) ପଶୁଙ୍କ ଦୁଧ, ସ୍ତ୍ରୀଦୁଧ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଥା ପରିବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 69

क्रव्यादपक्षिदात्यूहशुकमांसानि वर्जयेत् / सारसैकशफान्हंसान्बलाकबकटिट्टिभान्

କ୍ରବ୍ୟାଦ (ମାଂସାହାରୀ) ପକ୍ଷୀମାଂସ, ଦାତ୍ୟୂହ ଓ ଶୁକ (ଟିଆ) ମାଂସ ବର୍ଜନୀୟ; ଏବଂ ସାରସ, ଏକଶଫ ପଶୁ, ହଂସ, ବଲାକା, ବକ, ଟିଟ୍ଟିଭ—ଏମାନଙ୍କ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।

Verse 70

वृथा कृसरसंयाव पायसापूपशष्कुलीः / कुररं जालपादं च खञ्जरीटमृगद्विजान्

କୃସର, ସଂଯାବ, ପାୟସ, ଅପୂପ ଓ ଶଷ୍କୁଲୀ ଆଦି ନୈବେଦ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ; ତଦ୍ରୂପ କୁରର, ଜାଲପାଦ, ଖଞ୍ଜରୀଟ ଏବଂ ମୃଗାଦି ଦ୍ୱିଜ-ପକ୍ଷୀ/ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅର୍ପଣ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ।

Verse 71

चाषान्मत्स्यात्रक्तपादञ्चग्द्ध्वा वै कामतो नरः / बल्लूरं कामतो जग्द्ध्वा सोप वासस्त्र्यहं भवेत्

କାମବଶତଃ କାଉ, ମାଛ କିମ୍ବା ରକ୍ତପାଦ ପକ୍ଷୀ ଖାଇ, ଏବଂ କାମବଶତଃ ବଲ୍ଲୂର (ଶୁଷ୍କ ମାଂସ) ଖାଇଲେ, ସୂପାହାର ସହ ଉପବାସର ତିନି ଦିନର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

पलाण्डुलशुनादीनि जग्द्ध्वा चान्द्रायणं चरेत् / श्राद्धे देवान्पितॄन्प्रार्च्य खादन्मांसं न दोषभाक्

ପିଆଜ, ରସୁଣ ଆଦି ଖାଇଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେବ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜି ମାଂସ ଖାଇଲେ ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 73

वसेत्स नरके घोर दिनानि पशुरोमतः / संमितानि दुराचारो यो हन्त्यविधिना पशून् / मांसं सन्त्यज्य संप्रार्थ्य कामान्याति ततो हरिम्

ଯେ ଦୁରାଚାରୀ ଅବିଧିରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ପଶୁର ରୋମସଂଖ୍ୟା ସମାନ ଦିନ ଘୋର ନରକରେ ବସେ; ପରେ ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଇ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।