Adhyaya 28

Verse 2

मन्त्रनिरूपणं नाम सप्तविंशो ऽध्यायः सूत उवाच / गोपालपूजां वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम् / द्वारे धाता विधाता च गङ्गायमुनया सह // गर्प्१,२८।१ / शङ्खपद्मनिधी चैव सारङ्गः शरभः श्रिया / पूर्वे भद्रः सुभद्रो द्वौ दक्षे चण्डप्रचण्डकौ

ସୂତ କହିଲେ: “ମୁଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଗୋପାଳ-ପୂଜାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି । ଦ୍ୱାରରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାଙ୍କ ସହିତ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଅବସ୍ଥିତ । ଶଙ୍ଖ ଓ ପଦ୍ମ ନିଧି, ଏବଂ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ସହିତ ସାରଙ୍ଗ ଓ ଶରଭ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ର, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ ।”

Verse 3

पश्चिमे बलप्रबलौ जयश्च विजयो यजेत् / उत्तरे श्रीश्चतुर्द्वारे गणो दुर्गा सरस्वती

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବଳ ଓ ପ୍ରବଳ, ଏବଂ ଜୟ-ବିଜୟଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚାରି ଦ୍ୱାରେ ଶ୍ରୀ, ଗଣ, ଦୁର୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବ।

Verse 4

क्षेत्रस्याग्न्यादिकोणेषु दिक्षु नारदपूर्वकम् / सिद्धो गुरुर्नलकूवरं कोणे भगवतं यजेत्

କ୍ଷେତ୍ରର ଅଗ୍ନି ଆଦି କୋଣ-ଦିଗମାନଙ୍କରେ ନାରଦ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସନ୍ନ କରି ନଳକୂବରଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହି କୋଣରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯଜିବ।

Verse 5

पूर्वे विष्णुं विष्णुतपो विष्णुशक्तिं समर्चयेत् / ततो विष्णुपरीवारं मध्ये शक्तिं च कूर्ंमकम्

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ଣୁତପ ଓ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁପରିବାରକୁ, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଓ ଆଧାରରୂପ କୂର୍ମକୁ ପୂଜିବ।

Verse 6

अनन्तं पृथिवीं धर्मं ज्ञानं वैराग्यमग्नितः / ऐश्वर्यं वायुपूर्वं च प्रकाशात्मानमुत्तरे

ଦକ୍ଷିଣରେ ଅନନ୍ତ, ପଶ୍ଚିମରେ ପୃଥିବୀ, ପୂର୍ବରେ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଅଗ୍ନି ଦିଗରୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ, ବାୟୁ ଦିଗରୁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ପ୍ରକାଶସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା।

Verse 7

सत्त्वाय प्रकृतात्मने रजसे मोहरूपिणे / तमसे कन्द पद्माय यजेत्कं काकतत्त्वकम्

ପ୍ରକୃତିଆତ୍ମକ ସତ୍ତ୍ୱରୂପେ, ମୋହରୂପୀ ରଜରୂପେ, ଏବଂ କନ୍ଦ-ପଦ୍ମ (ମୂଳ-ପୁଷ୍ପ) ସଦୃଶ ତମରୂପେ—କାକତତ୍ତ୍ୱଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ‘କଂ’ ବୀଜକୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 8

विद्यातत्त्वं परं तत्त्व सूर्येदुवह्निमण्डलम् / विमलाद्या आसनं च प्राच्यां श्रीं ह्रीं प्रपूजयेत्

ବିଦ୍ୟାତତ୍ତ୍ୱକୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଜାଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିମଳା ଆଦି ଶୁଦ୍ଧ ଆସନରେ ବସି ପୂର୍ବଦିଗରେ ଶ୍ରୀ ଓ ହ୍ରୀ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

गोपीजनवल्लभाय स्वाहान्तो मनुरुच्यते / अङ्गानि यथा-आच क्रं च सुचक्रं च विचक्रं च तथैच

ଗୋପୀଜନବଲ୍ଲଭଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱାହା’ ଅନ୍ତ ଥିବା ମନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଇଛି। ତାହାର ଅଙ୍ଗ-ବୀଜ କ୍ରମେ—କ୍ରଂ, ସୁଚକ୍ରଂ, ବିଚକ୍ରଂ—ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 10

त्रैलोक्यरक्षकं चक्रमसुरारिसुदर्शनम् / हृदादिपूर्वकोणषु अस्त्रं शक्तिं च पूर्वतः

ତ୍ରିଲୋକ୍ୟର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଦେବଶତ୍ରୁ ଅସୁରାରିଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ହୃଦୟ ଆଦି ପୂର୍ବ-କୋଣଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 11

रुक्मिणी सत्यभामा च सुनन्दा नाग्नजित्यपि / लक्ष्मणा मित्रविन्दा च जाम्बवत्या शुशीलया

ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସୁନନ୍ଦା, ନାଗ୍ନଜିତୀ; ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ସୁଶୀଳା ଜାମ୍ବବତୀ।

Verse 12

शङ्खचक्रगदापद्मं मुसलं शार्ङ्गमर्चयेत् / खङ्गं पाशाङ्कुशं प्राच्यां श्रीवत्सं कौस्तुभं यजेत्

ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମୁସଳ ଏବଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ (ଦିବ୍ୟ ଧନୁ)ର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଖଡ୍ଗ, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶକୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନା କରି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।