Adhyaya 231

Verse 1

नाम त्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः सूत उवाच / नारसिंहस्तुतिं वक्ष्ये शिवोक्तं शौनकाधुना / पूर्वं मातृगणाः सर्वे शङ्करं वाक्यमब्रुवन्

ସୂତ କହିଲେ—ଏବେ ଦୁଇଶେ ଏକତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏବଂ ଶୌନକଙ୍କୁ ଉପଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରୀ ନରସିଂହ-ସ୍ତୁତିକୁ ଏବେ ମୁଁ କହିବି। ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ମାତୃଗଣ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ।

Verse 2

भगवन् भक्षयिष्यामः सदेवासुरमानुषम् / त्वत्प्रसादाज्जगत्सर्वं तदनुज्ञातुमर्हसि

ହେ ଭଗବନ୍! ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆମେ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ।

Verse 3

शङ्करौवाच / भवतीभिः प्रजाः सर्वा रक्षणीया न संशयः / तस्माड्वोरतरप्रायं मनः शीघ्रं निवर्त्यताम्

ଶଙ୍କର କହିଲେ—ତୁମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ରକ୍ଷା ହେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଭକ୍ଷଣ ଓ ବିନାଶ ପଥକୁ ଝୁକୁଥିବା ମନକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରାଇ ନିଅ।

Verse 4

इत्येवं शङ्करेणोक्तमनादृत्य तु तद्वचः / भक्षयामासुरव्यग्रास्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ଏଭଳି ଶଙ୍କରଙ୍କ କଥାକୁ ଅନାଦର କରି ସେମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 5

त्रैलोक्ये भक्ष्यमाणे तु तदा मातृगणेन वै / नृसिंहरूपिणं देवं प्रदध्यौ भगवाञ्छिवः

ସେ ସମୟରେ ମାତୃଗଣ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ଶିବ ନୃସିଂହରୂପୀ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 6

अनादिनिधनं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् / विद्युज्जिह्वं महादंष्ट्रं स्फुरत्केसरमालिनम्

ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଭବର ଉଦ୍ଭବ ଯେ ଦେବ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ଯାହାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ମହାବିଶାଳ, ଏବଂ ସ୍ଫୁରତ୍ କେଶରମାଳାଧାରୀ।

Verse 7

रत्नाङ्गदं समुकुटं हेमकेसरभूषितम् / खोणिसूत्रेण महता काञ्चनेन विराजितम्

ରତ୍ନାଙ୍ଗଦ ଓ ମୁକୁଟରେ ଯୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ, ଏବଂ ମହାନ କାଞ୍ଚନ କଟିସୂତ୍ରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 8

नीलोत्पलदलश्यामं रत्ननूपुरभूषितम् / तेजसाक्रान्तसकलब्रह्माण्डोदरमण्डपम्

ନୀଳ ଉତ୍ପଳଦଳ ପରି ଶ୍ୟାମ, ରତ୍ନନୂପୁରରେ ଭୂଷିତ; ନିଜ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ମଣ୍ଡପକୁ ବ୍ୟାପିଲେ।

Verse 9

आवर्तसदृशाकारैः संयुक्तं देहरोमभिः / सर्वपुष्पैर्योजिताञ्च धारयंश्च महास्त्रजम्

ଦେହରୋମଦ୍ୱାରା ଆବର୍ତ୍ତ ସଦୃଶ ଆକାରରେ ଗଠିତ, ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ପରେ ସଜ୍ଜିତ—ଏମିତି ମହାମାଳା ସେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 10

स ध्यातमात्रो भगवान्प्रददौ तस्य दर्शनम् / यादृशेन रूपेण ध्यातो रुद्रैस्तु भक्तितः

ଭଗବାନ କେବଳ ଧ୍ୟାନମାତ୍ରେ ତାହାକୁ ନିଜ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ରୁଦ୍ରମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଯେ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ସେହି ରୂପରେ ହିଁ ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 11

तादृशेनैव रूपेण दुर्निरीक्ष्येण दैवतैः / प्रणिपत्य तु देवेशं तदा तुष्टाव शङ्करः

ତେବେ ଶଙ୍କର ସେହି ରୂପକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ। ସେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 12

शङ्कर उवाच / नमस्ते ऽस्त जगन्नाथ नरसिंहवपुर्धर / दैत्येश्वरेन्द्रसंहारिनखशुक्तिविराजित

ଶଙ୍କର କହିଲେ— ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ନରସିଂହ-ବପୁଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦୈତ୍ୟରାଜମାନଙ୍କ ସଂହାରକ, ଶୁକ୍ତି-ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ନଖରେ ବିରାଜିତ!

Verse 13

नखमण्डलसभिन्नहेमपिङ्गलविग्रह / नमो ऽस्तु पद्मनाभाय शोभनाय जगद्गुरो / कल्पान्ताम्भोदनिर्घोष सूर्यकोटिसमप्रभ

ନଖମଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପିଙ୍ଗଳ ଦେହଧାରୀ! ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ଶୋଭନ ପଦ୍ମନାଭ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ଗର୍ଜନ କଳ୍ପାନ୍ତର ମେଘନାଦ ସଦୃଶ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭା କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।

Verse 14

सहस्रयमसंत्रास सहस्रेन्द्रपराक्रम / हसस्त्रधनदस्फीत सहस्रचरणात्मक

ସେ ସହସ୍ର ଯମ ସମ ଭୟଙ୍କର, ସହସ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପରାକ୍ରମୀ, ସହସ୍ର କୁବେର ସମ ଐଶ୍ୱର୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ସହସ୍ର ଚରଣ-ସ୍ୱରୂପ ଯୁକ୍ତ।

Verse 15

सहस्रचन्दप्रतिम ! सहस्रांशुहरिक्रम / सहस्ररुद्रतेजस्क सहस्रब्रह्मसंस्तुत

ହେ ସହସ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ! ହେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ବିକ୍ରମପଦ ଧାରୀ ହରି! ହେ ସହସ୍ର ରୁଦ୍ରତେଜସ୍ବୀ! ହେ ସହସ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ତୁତ!

Verse 16

सहस्ररुद्रसंजप्त सहस्राक्षनिरीक्षण / सहस्रजन्ममथन सहस्रबन्धनमोचन

ହେ ସହସ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜପିତ! ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରୀକ୍ଷିତ! ହେ ସହସ୍ର ଜନ୍ମର ଫଳକୁ ମଥି ନାଶ କରୁଥିବା! ହେ ସହସ୍ର ବନ୍ଧନ ମୋଚନକାରୀ!

Verse 17

सहस्रवायुवेगाक्ष सहस्राज्ञकृपाकर / स्तुत्वैवं देवदेवेशं नृसिंहवपुषं हरिम् / विज्ञापयामास पुनर्विनयावनतः शिवः

ହେ ସହସ୍ର ବାୟୁବେଗଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟିବାନ! ହେ ସହସ୍ର ଆଜ୍ଞାଜ୍ଞ କୃପାକର! ଏଭଳି ଦେବଦେବେଶ, ନୃସିଂହବପୁ ଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବିନୟରେ ନତ ଶିବ ପୁନଃ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 18

अन्धकस्य विनाशाय या सृष्टा मातरो मया / अनादृत्य तु मद्वाक्यं भक्ष्यन्त्वद्भुताः प्रजाः

‘ଅନ୍ଧକର ବିନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଯେ ମାତୃଦେବୀମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି, ସେମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନାଦର କରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବେ।’

Verse 19

सृष्ट्वा ताश्च न शक्तो ऽहं संहर्तुमपराजितः / पूर्वं कृत्वा कथं तासां विनाशमभिरोचये

ସେମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ମୁଁ—ଅପରାଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶକୁ ମୁଁ କିପରି ଇଚ୍ଛା କରିବି?

Verse 20

एवमुक्तः स रुद्रेण नरसिहवपुर्हरिः / सहस्रहेवीर्जिह्वाग्रात्तदा वागीश्वरो हरिः

ରୁଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ ହରି ନରସିଂହ-ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱାଗ୍ରରୁ ସହସ୍ର ସ୍ତୁତିଧ୍ୱନିସହିତ ବାଣୀର ଈଶ୍ୱର ବାଗୀଶ୍ୱର ରୂପେ ହରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 21

तथा सुरगणान्सर्वान्रौद्रान्मातृगणान्विभुः / संहृत्य जगतः शर्म कृत्वा चान्तर्दधे हरिः

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଓ ରୌଦ୍ର ମାତୃଗଣକୁ ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ସଂହୃତ କରି ସମେଟିଲେ। ଜଗତକୁ ଶାନ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣ ଦେଇ ହରି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 22

नारसिंहमिदं स्तोत्रं यः पठेन्नियतेन्द्रियः / मनोरथप्रदस्तस्य रुद्रस्येव न संशयः

ଯେ ନିୟତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ଏହି ନାରସିଂହ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ତାହାର ମନୋରଥ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହୁଏ; ରୁଦ୍ର ଯେପରି ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

ध्यायेन्नृसिंहं तरुणार्कनेत्रं सिदाम्बुजातं ज्वलिताग्निवत्क्रम् / अनादिमध्यान्तमज पुराणं परापरेशं जगतां निधानम्

ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ଯିଏ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମରୁ ପ୍ରକଟ, ଯାହାଙ୍କ ପଦଚାର ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି। ଯିଏ ଆଦି-ମଧ୍ୟ-ଅନ୍ତ ରହିତ, ଅଜ ଓ ପୁରାତନ, ପରାପର ଲୋକର ଈଶ୍ୱର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିଧାନ-ଆଧାର।

Verse 24

जपेदिदं सन्ततदुः खजालं जहाति नीहारमिवांशुमाली / समातृवर्गस्य करोति मूर्तिं यदा तदा तिष्ठति तत्समीपे

ଯେ ଏହାକୁ ସତତ ଜପ କରେ, ସେ ଦୁଃଖର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜାଲକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ଯେପରି ଅଂଶୁମାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼ିକୁ ହଟାଏ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ-ଯେତେବେଳେ ସେ ମାତୃବର୍ଗ (ମାତୃକୁଳ)ର ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼େ, ସେତେବେଳେ-ସେତେବେଳେ (ଦିବ୍ୟ ସନ୍ନିଧି) ତାହାର ସମୀପରେ ରହେ।

Verse 25

देवेश्वरस्यापि नृसिंहमूर्तेः पूजां विधातुं त्रिपुरान्तकारी / प्रसाद्य तं देववरं स लब्ध्वा अव्याज्जगन्मातृगणेभ्य एव च

ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଶିବ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କ ନୃସିଂହମୂର୍ତ୍ତିର ପୂଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଲାଭ କରି, ଜଗନ୍ମାତୃଗଣଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅବ୍ୟାଜଭାବେ ସେହି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଲେ।