Adhyaya 178
Vashikarana–Stambhana Prayogas and Garbha-Sambhava Yogas
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପୁରାଣ-ସଂଗ୍ରହ ଶୈଳୀରେ ହରି ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ଧୂପ, ତିଳକ, ଅଞ୍ଜନ ଓ ମନ୍ତ୍ରିତ ନିବେଦନ/ବଳି ଆଦି ପ୍ରୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ କହିଛନ୍ତି। ଆରମ୍ଭରେ ତାମ୍ବୂଳ-ମିଶ୍ରଣ ଓ ଲଘୁମନ୍ତ୍ରରେ ବଶୀକରଣ, ପରେ ବାଧ୍ୟକର/ବିଘ୍ନକାରୀ ପ୍ରୟୋଗ—ଆଜ୍ଞାଧୀନତା, ଗୃହକଳହ, ରାଜଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶସିଦ୍ଧି ପରି ବିଶେଷ ଫଳ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ‘ଚୋର-ନିବାରିଣୀ’ ନାମକ ରକ୍ଷାବିଦ୍ୟା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଜପସଂଖ୍ୟା ସହ ବନ୍ଧନ-ପ୍ରଭାବରେ କହାଯାଇଛି; ପଛରେ ମନ୍ତ୍ରିତ ପୁଷ୍ପରେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଭାବ ଉପାୟ ଆସେ। ଦେହବିନ୍ଦୁ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମାପନରେ କାମଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା ଓ ଆକର୍ଷଣବିଧି ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଆକର୍ଷଣରୁ ଗର୍ଭ-ସମ୍ଭବ ଯୋଗକୁ ଘୁରି ପାନୀୟ-ଲେପରେ ଗର୍ଭଧାରଣ, ପୁତ୍ରଲାଭ, ବିକୃତ ଗର୍ଭନିବାରଣ କହି ମନ୍ତ୍ର-ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଫଳକୁ ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗଜ୍ଞାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
Shlokas
Verse 1
नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमो ऽध्यायः हरिरुवाच / ब्रह्मदण्डीवचाकुष्ठं प्रियङ्गर्नागकेशरम् / दद्यात्ताम्बूलसंयुक्तं स्त्रीणां मन्त्रेण तद्वशम् / ॐ नारायण्यै स्वाहा
ଏହା ୧୭୮ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ନାମରେ ପରିଚିତ। ହରି କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ ନାଗକେଶରକୁ ତାମ୍ବୂଳ ସହ ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ; ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବଶ ହୁଅନ୍ତି—“ॐ ନାରାୟଣ୍ୟୈ ସ୍ୱାହା।”
Verse 2
ताम्बूलं यस्य दीयेत स वशी स्यात्सुमन्त्रतः / ॐ हरिः हरिः स्वाहा
ଯାହାକୁ ତାମ୍ବୂଳ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଏହି ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ବଶ ହୁଏ—“ॐ ହରିଃ ହରିଃ ସ୍ୱାହା।”
Verse 3
गोदन्तं हरितालञ्च संयुक्तं काकजिह्वया / चूर्णोकृत्य यस्य शिरे दीयते स वशी भवेत् / श्वेतसर्षपनिर्माल्यं यद्गृहे तद्विनाशकृत्
ଗୋଦନ୍ତ, ହରିତାଳ ଓ କାକଜିହ୍ୱାକୁ ଏକତ୍ର କରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଯାହାର ଶିରରେ ଦିଆଯାଏ ସେ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ। ଶ୍ୱେତ ସରିଷାର ନିର୍ମାଲ୍ୟ-ମାଳା ଯେଉଁ ଘରେ ରହେ ସେଠାରେ ବିନାଶ କରେ।
Verse 4
वैभी तकं शाखोटकं मूलं पत्रेण संयुतम् / स्थाप्यते यद्गृहद्वारे तत्र वै कलहो भवेत्
ବୈଭୀତକ ସହ ଶାଖୋଟକ ଗଛର ମୂଳକୁ ପତ୍ର ସହିତ ଘରଦ୍ୱାରେ ରଖିଲେ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ କଳହ ହୁଏ।
Verse 5
खञ्जरीटस्य मांसं तु मधुना सह पेषयेत् / ऋतुकालेयोनिलेपात्पुरुषो दासतामियात्
ଖଞ୍ଜରୀଟ ପକ୍ଷୀର ମାଂସକୁ ମଧୁ ସହ ପିଷି, ଋତୁକାଳରେ ଯୋନିଲେପ କଲେ ପୁରୁଷ ଦାସତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 6
अगुरुं गुग्गुलुं चैव नीलोत्पलसमन्वितम् / गुडेन धूपयित्वा तु राजद्वारे प्रियो भवेत्
ଅଗୁରୁ, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳକୁ ଗୁଡ଼ ସହ ଧୂପ କରି ଧୂପନ କଲେ ରାଜଦ୍ୱାରେ ପ୍ରିୟତା ମିଳେ।
Verse 7
श्वेताप राजितामूलं पिष्टं रोचनया युतम् / यं पश्येत्तिलकेनैव वशी कर्यान्नृपालये
ଶ୍ୱେତାପରାଜିତାର ମୂଳକୁ ପିଷି ରୋଚନା ମିଶାଇ ତିଲକ କଲେ, ସେହି ତିଲକ ସହ ଯାହାକୁ ଦେଖାଯାଏ ସେ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ—ନୃପାଳୟରେ ମଧ୍ୟ।
Verse 8
काकजङ्घा वचा कुष्ठं निम्बपत्रं सुकुङ्कुमम् / आत्मरक्तसमायुक्तं वशी भवति मानवः
କାକଜଙ୍ଘା, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିମ୍ବପତ୍ର ଓ ସୁକୁଙ୍କୁମ—ଏହାକୁ ନିଜ ରକ୍ତ ସହ ଯୋଗ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବଶୀକରଣେ ସମର୍ଥ ହୁଏ।
Verse 9
आरण्यस्य बिडालस्य गृहित्वा रुधिरं शुभम् / करञ्जतैले तद्भाव्यं रुद्राग्नौ कज्जलं ततः / पातयेत्पद्मपत्रेण हादृश्यः स्यात्तदञ्जनात्
ବନବିଡାଳର ଶୁଭ ରୁଧିର ନେଇ କରଞ୍ଜତେଲରେ ମିଶାଇ, ‘ରୁଦ୍ରାଗ୍ନି’ରେ ତାହାରୁ କଜ୍ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ। ପଦ୍ମପତ୍ରେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ସେ ଲେପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 10
ॐ नमः खड्गवज्रपाणये महायक्षसेनापतये स्वाहा / ॐ रुद्रं ह्रां ह्रीं वरशक्ता त्वरिताविद्या / ॐ मातरः स्तम्भयस्वाहा / सहस्रं परिजप्यात्तु विद्येयं चौरवारिणी / महासुगन्धिकामूलं शुक्रं स्तम्भेत्कटौ स्थितम्
“ଓଁ, ଖଡ୍ଗ-ବଜ୍ରଧାରୀ ମହାୟକ୍ଷସେନାପତିଙ୍କୁ ନମଃ—ସ୍ୱାହା। ଓଁ—ରୁଦ୍ର; ହ୍ରାଂ, ହ୍ରୀଂ—ପରାଶକ୍ତି, ତ୍ୱରିତାବିଦ୍ୟା। ଓଁ—ହେ ମାତୃଗଣ, ସ୍ତମ୍ଭନ କର—ସ୍ୱାହା।” ଏହି ‘ଚୌର-ବାରିଣୀ’ ବିଦ୍ୟା ସହସ୍ରବାର ଜପ୍ୟ; ଏହାଦ୍ୱାରା କଟିସ୍ଥ ଶୁକ୍ରଶକ୍ତି ସ୍ତମ୍ଭିତ ହୁଏ, ଏବଂ ମହାସୁଗନ୍ଧିକାର ମୂଳ ମଧ୍ୟ ନିୟୋଗ ହୁଏ।
Verse 11
ॐ नमः सर्वसत्त्वेभ्यो नमः सिद्धिं कुरु कुरु स्वाहा / सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा करवीरस्य पुष्पकम् / स्त्रीणामग्रे भ्रामयच्च क्षणाद्वै सा वशे भवेत्
“ଓଁ, ସର୍ବସତ୍ତ୍ୱଙ୍କୁ ନମଃ; ନମଃ—ସିଦ୍ଧି କର, କର—ସ୍ୱାହା।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ କରବୀର ପୁଷ୍ପକୁ ସପ୍ତବାର ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୁରାଇଲେ, ସେ କ୍ଷଣେ ବଶ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 12
ब्रह्मदण्डीं वचां पत्रं मधुना सह पेषयेत् / अङ्गलेपाच्च वनिता नान्यं भर्तारमिच्छति
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ଓ ବଚାପତ୍ରକୁ ମଧୁ ସହ ପିଷି ଅଙ୍ଗଲେପ କରିବ; ଏହି ଲେପରେ ନାରୀ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
Verse 13
ब्रह्मदण्डीशिखा वक्त्रे क्षिप्ता शुक्रस्य स्तम्भनम् / मूलं जयन्त्या वक्त्रस्थं व्यवहारे जयप्रदम्
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀର ଶିଖାକୁ ମୁଖରେ ରଖିଲେ ଶୁକ୍ରସ୍ତମ୍ଭନ ହୁଏ। ଜୟନ୍ତୀ ଔଷଧିର ମୂଳ ମୁଖରେ ରଖିଲେ ବ୍ୟବହାର ଓ ବିବାଦରେ ଜୟ ମିଳେ।
Verse 14
भृङ्गराजस्य मूलं तु पिष्टं शुक्रेण संयुतम् / अक्षिणी चाञ्जयित्वा तु वशी कर्यान्नरं किल
ଭୃଙ୍ଗରାଜର ମୂଳକୁ ପିଷି ଶୁକ୍ର ସହ ମିଶାଇ, ତାହାକୁ ଆଖିରେ ଅଞ୍ଜନ ପରି ଲଗାଇଲେ—ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ନରକୁ ବଶ କରାଯାଏ।
Verse 15
अपराजिताशिखान्तु नीलोत्पलसमन्विताम् / ताम्बूलेन प्र (दाना) दद्याच्च वशीकरणमुत्तमम्
ଶିଖାଯୁକ୍ତ ଅପରାଜିତା ଫୁଲକୁ ନୀଳୋତ୍ପଳ ସହ ତାମ୍ବୂଳ (ପାନ) ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଉତ୍ତମ ବଶୀକରଣ କର୍ମ କୁହାଯାଏ।
Verse 16
अङ्गुष्ठे च पदे गुल्फे जानौ च जघने तथा / नाभौ वक्षसि कुक्षौ च कक्षे कण्ठे कपोलके
ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ, ପାଦରେ, ଗୁଲ୍ଫେ (ଗୋଡ଼ଘୁଁଟିରେ), ଜାନୁରେ ଓ ଜଘନରେ; ନାଭିରେ, ବକ୍ଷରେ, କୁକ୍ଷିରେ, କକ୍ଷରେ, କଣ୍ଠରେ ଓ କପୋଳରେ—(ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ)।
Verse 17
ओष्ठे नेत्रे ललाटे च मूर्ध्नि चन्द्रकलाः स्थिताः / स्त्रीणां पक्षे सिते कृष्णे ऊर्ध्वाधः संस्थिता नृणाम्
ଓଷ୍ଠ, ନେତ୍ର, ଲଲାଟ ଓ ମୂର୍ଧାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାମାନେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ଶୁକ୍ଳ-କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର କ୍ରମ ଏକପରି, ନରମାନଙ୍କରେ ତାହା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ-ଅଧଃ ଭାବେ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ।
Verse 18
वामाङ्गे दक्षिणाङ्गे च क्रमाद्रुद्र द्रवादिकृत् / चतुः षष्टि कलाः प्रोक्ताः कामशास्त्रे वशीकराः / आलिङ्गनाद्या नारीणां कमारीणां वशीकराः
ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ‘ରୁଦ୍ର-ଦ୍ରବ’ ଆଦି କ୍ରିୟା କରାଯାଏ। କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଚଉଷଠି କଳା ବଶୀକରଣର ଉପାୟ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି; ଆଲିଙ୍ଗନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ଓ କାମାସକ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରାଯାଏ ବୋଲି କଥିତ।
Verse 19
रोचनागन्धुपुष्पाणि निम्बपुष्पं प्रियङ्गवः / कुङ्कमं चन्दनञ्चैव तिलकेन जगद्वशेत्
ରୋଚନା-ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ, ନିମ୍ବପୁଷ୍ପ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ସହ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ—ଏହାଦ୍ୱାରା ତିଳକ କରିବା ଉଚିତ; ସେଇ ତିଳକରେ ଜଗତ ବଶ ହୁଏ।
Verse 20
ॐ ह्रीं गौरि देवि सौभाग्यं पुत्रवशादि देहि मे / ॐ ह्रीं लक्ष्मि ! देवि सौभाग्यं सर्वं त्रैलोक्यमोहनम्
ॐ ହ୍ରୀଂ—ହେ ଗୌରୀ ଦେବୀ, ମୋତେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଅ; ପୁତ୍ରବଶ ଆଦି ବର ମଧ୍ୟ ଦିଅ। ॐ ହ୍ରୀଂ—ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ, ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଅ।
Verse 21
सगन्धस्य हरिद्रायाः कुङ्कमानां च लेपतः / वशयेद्रुद्र धूपश्च तथापुष्पसुगन्धयोः
ସୁଗନ୍ଧିତ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମର ଲେପ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ରୁଦ୍ର-ଧୂପ ଓ ପୁଷ୍ପମଧୁର ସୁଗନ୍ଧର ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ଅନ୍ୟକୁ) ବଶ କରାଯାଏ।
Verse 22
दुरालभा वचा कुष्ठं कुङ्कुमञ्च शतावरी / तिलतैलेन संयुक्तं योनिलेपाद्वशी नरः
ଦୁରାଲଭା, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଶତାବରୀ—ଏହାକୁ ତିଳତେଲ ସହ ମିଶାଇ ତିଆରି ଲେପ ଯୋନି-ପ୍ରଦେଶରେ ଲଗାଇଲେ ପୁରୁଷ ବଶୀକରଣରେ ସମର୍ଥ ହୁଏ।
Verse 23
निम्बकाष्ठस्य धूमेन धूपयित्वा भगं वधूः / सुभगास्यात्साति रुद्र पतिर्दासो भविष्यति
ନିମ୍ବକାଠର ଧୂଆଁରେ ବଧୂ ଯଦି ନିଜ ଭଗକୁ ଧୂପନ କରେ, ସେ ସୁଭାଗିନୀ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତାହାର ପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରସ୍ୱଭାବୀ ଓ ଦାସବତ୍ ହୋଇଯାଏ।
Verse 24
माहिषं नवनीतञ्च कष्टञ्च मधुयष्टिका / सौभाग्यं भगलेपात्स्यात् पतिर्दासो भवेत्तथा
ମହିଷୀ ଦୁଧର ନବନୀତ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଯଷ୍ଟିମଧୁ—ଏହାର ଲେପ ଭଗରେ କଲେ ସୌଭାଗ୍ୟ ହୁଏ; ପତି ମଧ୍ୟ ଦାସବତ୍ ବିନୀତ ହୁଏ।
Verse 25
मधुयष्टिश्च गोक्षीरं तथा च कण्टकारिका / एतानि समभागानि पिबेदुष्णेन वारिणा / चतुर्भागावशेषेण गर्भसम्भवमुत्तमम्
ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ଗୋକ୍ଷୀର ଓ କଣ୍ଟକାରିକା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସମଭାଗ କରି ଉଷ୍ଣ ଜଳ ସହ ପିବା ଉଚିତ; ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅବଶେଷ ହେଲେ ଏହା ଉତ୍ତମ ଗର୍ଭସମ୍ଭବ କରାଏ।
Verse 26
मातुलुङ्गस्य बीजानि क्षीरेण सह भावयेत् / तत्पीत्वा लभते गर्भं नात्र कार्या विचारणा
ମାତୁଲୁଙ୍ଗ (ସିଟ୍ରନ) ବୀଜଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷୀର ସହ ଭିଜାଇବା ଉଚିତ; ତାହା ପିଲେ ଗର୍ଭଲାଭ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 27
मातुलुङ्गस्य बीजानि मूलान्येरण्डकस्य च / घृतेन सह संयोज्य पाययेत्पुत्रकाक्षिणी
ମାତୁଲୁଙ୍ଗ ବୀଜ ଓ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳକୁ ଘୃତ ସହ ମିଶାଇ, ପୁତ୍ରକାମିନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 28
पश्वगन्धा मृत दुग्ध क्वथितं मुत्रकारकम् / पलाशस्य तु बीजानि क्षौद्रेण सह पेषयेत् / रजस्वला तु पीत्वा स्यात्मुष्पगर्भविवर्जिता
ପଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଯୁକ୍ତ ଜମା ଦୁଧକୁ ଫୁଟାଇ, ଯାହା ମୁତ୍ରକାରକ, ତାହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ପଲାଶର ବୀଜକୁ ମଧୁ ସହ ପିଷିବା ଉଚିତ। ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ଏହା ପିଇଲେ ଅନିଚ୍ଛିତ/ବିକୃତ ଗର୍ଭ (ମୁଷ୍ପ-ଗର୍ଭ) ରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Frequently Asked Questions
It is a named vidyā presented with invocations to a Yakṣa commander and to the Mothers (Mātṛkās), prescribed for repetition (japa) a thousand times. The text associates it with protective/repelling power and a restraint effect described as checking seminal power, indicating a stambhana-like function within a protective frame.
Tilaka (forehead mark) and dhūpa (fumigation) act as delivery methods for consecrated substances and as visible/olfactory markers of ritual intention. The chapter links specific ingredient combinations (e.g., rocanā, saffron, sandalwood; agarwood and guggulu incense) with targeted social outcomes such as influence, favor, or access.
The chapter includes multiple ingestion-based preparations: equal-part mixtures (e.g., licorice, cow’s milk, kaṇṭakārikā reduced by boiling), soaked citron (mātuluṅga) seeds with milk, and combinations involving castor root and ghee for a woman desiring a son. It also mentions a remedy intended to avert abnormal conception using paśvagandhā with boiled curdled milk and palāśa seeds with honey.