Adhyaya 11

Verse 1

नाम दशमो ऽध्यायः हरिरुवाचं / नवव्यूहार्चनं वक्ष्ये यदुक्तं कश्यपाय हि / जीवमुत्क्षिप्य मूर्धन्यं नाभ्यां व्योम्निनिवेशयेत्

ହରି କହିଲେ—କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ନବ-ବ୍ୟୂହ ଅର୍ଚ୍ଚନା ମୁଁ କହୁଛି। ପ୍ରାଣକୁ ମୁଣ୍ଡଶିଖରକୁ ଉଠାଇ, ନାଭିମାର୍ଗେ ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟୋମରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 2

ततोरमिति बीजेन दहेद्भूतात्मकं वपुः / यमित्यनेन बीजेन तच्च सर्व विनाशयेत्

ତାପରେ ‘ରମ୍’ ବୀଜମନ୍ତ୍ରରେ ଭୂତାତ୍ମକ ଦେହକୁ ଦହନ କର; ଏବଂ ‘ୟମ୍’ ବୀଜରେ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୟ କରି ନାଶ କର।

Verse 3

लमित्यनेन बीजेन प्लावयेत्सचराचरम् / वमित्यनेन बीजेन चिन्तयेदमृतं ततः

‘ଲମ୍’ ବୀଜରେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ଲାବିତ (ବ୍ୟାପ୍ତ) କର; ତାପରେ ‘ବମ୍’ ବୀଜରେ ଅମୃତ-ସ୍ୱରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 4

ततो बुद्वुदमध्ये तु पीतवासाश्चतुर्भुजः / अहं मतस्तथात्मानं ध्यानेन परिचिन्तयेत्

ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୁଦ୍‌ବୁଦ (ଗୋଳକ) ମଧ୍ୟରେ ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର; ଏବଂ ‘ସେଇ ମୁଁ’ ଭାବି ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ପରିଚିନ୍ତନ କର।

Verse 5

मन्त्रन्यासं ततः कुर्यात्त्रिविधं करदेहयोः / द्वादशाक्षरबीजेन उक्तबीजैरनन्तरम्

ତାପରେ ହାତ ଓ ଦେହରେ ତ୍ରିବିଧ ମନ୍ତ୍ରନ୍ୟାସ କରିବ—ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ବୀଜମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସତ୍ୱର ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବୀଜମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା।

Verse 6

षडङ्गेन ततः कुर्यात्साक्षाद्येन हरिर्भवेत् / दक्षिणाङ्गुष्ठमारभ्य मध्याङ्गुष्ठन्दले न्यसेत्

ତାପରେ ଷଡଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ହରି ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମଧ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଠା-ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 7

मध्ये बीजद्वयं न्यस्य न्यसेदङ्गे ततः पुनः / हृच्छिरसि शिखावर्ंमवक्क्राक्ष्युदहपृष्ठतः

ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ବୀଜ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ପୁନଃ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରିବ—ହୃଦୟରେ, ଶିରରେ, ଶିଖାରେ, ବର୍ମରୂପେ (ରକ୍ଷାକବଚରୂପେ), ମୁଖରେ, ହାତରେ, ଚକ୍ଷୁରେ, ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ, ଏବଂ ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ।

Verse 8

बाह्वोश्च करयोर्जान्वोः पादयोश्चापि विन्यसेत् / पद्माकारौ करौ कृत्वा मध्ये ऽङ्गुष्ठं निवेशयेत्

ବାହୁ, ହାତ, ଜାନୁ ଓ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ଦୁଇ ହାତକୁ ପଦ୍ମାକାର କରି, ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗୁଠାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 9

चिन्तयेत्तत्र सर्वेशं परं तत्त्वमनामयम् / क्रमाच्चैतानि बीजानि तर्जन्यादिषु विन्य सेत्

ସେଠାରେ ସର୍ବେଶ୍ୱର—ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ନିରାମୟ (ଦୋଷରହିତ) ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବ। ପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଏହି ବୀଜାକ୍ଷରମାନଙ୍କୁ ତର୍ଜନୀ ଆଦି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 10

ततो मूर्धाक्षिवक्क्रेषु कण्ठे च हृदये तथा / नाभौ गुह्ये तथा जान्वोः पादयोर्विन्यसेत्क्रमात्

ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ମୁଣ୍ଡରେ, ନେତ୍ର ଓ ମୁଖରେ, କଣ୍ଠ ଏବଂ ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ କରିବ; ତଥା ନାଭି, ଗୁହ୍ୟ-ଦେଶ, ଜାନୁ ଓ ଶେଷରେ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 11

पाण्योः षडङ्गबीजानि न्यस्य काये ततो न्यसेत् / अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं विन्यसेद्वीजपञ्चकम्

ଦୁଇ ହାତରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ବୀଜ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରିବ; ଅଙ୍ଗୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୀଜପଞ୍ଚକକୁ କ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 12

करमध्ये नेत्रबीजमङ्गन्यासऽप्ययं क्रमः / हृदये हृदयं न्यस्य शिरः शिरसि विन्यसेत्

ହସ୍ତତଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନେତ୍ର-ବୀଜ ନ୍ୟାସ କରିବ; ଏହିଏ ଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସର କ୍ରମ। ହୃଦୟରେ ହୃଦୟ-ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟସି, ଶିରରେ ଶିରୋ-ମନ୍ତ୍ର ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 13

शिखायां तु शिखां न्यस्य कवचं सर्वतस्तनौ / नेत्रं नेत्रे विधातव्यमस्त्रञ्च करयोर्द्वयोः

ଶିଖାରେ ଶିଖା-ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ କରି, କବଚ-ମନ୍ତ୍ରକୁ ସମଗ୍ର ଦେହରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ନେତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରକୁ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟରେ, ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 14

तेनैव च दिशो बद्धा पूजा विधिमथाचरेत् / हृदये चिन्तयेत्पूर्वं योगपीठं समाहितः

ସେହି କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ଦିଗମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନ କରି, ପରେ ପୂଜା-ବିଧି ଆଚରଣ କରିବ। ପ୍ରଥମେ ସମାହିତ ହୋଇ ହୃଦୟରେ ଯୋଗପୀଠକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବ।

Verse 15

धर्म ज्ञनं च वैराग्यमैश्वर्यं च यथाक्रमम् / आग्नेयादौ च पूर्वादावधर्मादींश्च विन्यसेत्

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରୁ, ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଧର୍ମ ଆଦି ବିପରୀତ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 16

एभिः परिच्छन्नतनुं पीठभूतं तदात्मकम् / अनन्तं विन्सेत्पश्चात्पूर्वकायोन्नतं स्थितम्

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କରେ ଆବୃତ ଦେହଧାରୀ ଆଧାର-ପୀଠରୂପ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବକୁ ଧାରଣ କରେ; ପରେ ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉନ୍ନତ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତ ଅନନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବ।

Verse 17

ततो विद्यात्सरोजातं दलाष्टसमदिग्दलम् / सिताब्जं शतपत्राढ्यं विप्रकीर्णोर्धकर्णिकम्

ତାପରେ ଏକ ପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ—ଅଷ୍ଟଦିଗ ସହ ସମଦିଗ ଆଠ ଦଳଯୁକ୍ତ; ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ, ଶତପତ୍ରରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଯାହାର କର୍ଣ୍ଣିକା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉତ୍ଥିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 18

ध्यात्वा वेदादिना पश्चात्सूर्यसोमानलात्मनाम् / मण्डलानि क्रमादेवमुपर्युपरि चिन्तयेत्

ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ କରି ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ର) ଓ ଅନଳ (ଅଗ୍ନି) ର ମଣ୍ଡଳମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଚିନ୍ତନ କରିବ—ଏକର ଉପରେ ଏକ ଭାବେ।

Verse 19

ततः पूर्वादिदिक्संस्थाः शक्तीः केशवगोचराः / विमलाद्या न्यसेदष्टौ नवमीं कर्णिकागताम्

ତାପରେ ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ ସଂସ୍ଥିତ କେଶବ-ଗୋଚର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ—ବିମଳା ଆଦି ଆଠ; ଏବଂ ନବମ ଶକ୍ତିକୁ ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 20

एवं ध्यात्वा समभ्यर्च्य योगपीठमनन्तरम् / मनसावाह्य तत्रेशं हरिं शार्ङ्गं न्यसेत्पुनः

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ଯୋଗପୀଠକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ମନେ ସେଠାର ଈଶ୍ୱର—ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ହରି—ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 21

हृदयादीनि पूर्वादिचतुर्दिग्दलयोगतः / मध्ये नेत्रं तु कोणेषु अस्त्रमन्त्रं न्यसेत्ततः

ହୃଦୟାଦି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି ଦିଗର ଦଳରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ମଧ୍ୟରେ ନେତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବ; ପରେ କୋଣଗୁଡ଼ିକରେ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 22

सङ्कर्षणादिबीजानि पूर्वादिक्रमयोगतः / द्वारि पूर्वे परे चैव वैनतेयं तु विन्यसेत्

ସଙ୍କର୍ଷଣାଦି ବୀଜମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ଦ୍ୱାରର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେଠାରେ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼)ଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବ।

Verse 23

सुदर्शनं सहस्रारं दक्षिणे द्वारि विन्यसेत् / श्रियं दक्षिणतो न्यस्य लक्ष्मीमुत्तरतस्तथा

ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ସହସ୍ରାର ସୁଦର୍ଶନକୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରି, ସେହିପରି ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 24

द्वार्यत्तरे गदां न्यस्य शङ्खं कोणेषु विन्यसेत् / देवदक्षिणतः शार्ङ्गं वामे चैव सुधीर्न्यसेत्

ଦ୍ୱାରର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଦାକୁ ନ୍ୟାସ କରି, କୋଣଗୁଡ଼ିକରେ ଶଙ୍ଖକୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଏବଂ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଧୀ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 25

तद्वत्खङ्गं तथा चक्रं न्यसेत्पार्श्वद्वयोर्द्वयम् / ततो ऽन्तर्लोकपालांश्च स्वदिग्भेदेन विन्यसेत्

ସେହିପରି ଖଡ୍ଗ ଓ ଚକ୍ରକୁ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକଟି କରି ସ୍ଥାପନ କରିବ। ପରେ ନିଜ ଦିଗ୍‌ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ତର୍ଲୋକପାଳ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 26

वज्रादीन्यायुधान्येव तथैव विनिवेशयेत् / ऊर्घ्वं ब्रिह्म तथानन्तमधश्च परिचिन्तयेत्

ବଜ୍ର ଆଦି ଅନ୍ୟ ଆୟୁଧମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଏବଂ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଅନନ୍ତ (ଶେଷ)ଙ୍କୁ, ତଥା ତଳେ ଥିବା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବ।

Verse 27

सर्वं ध्यात्वेति संपूज्य मुद्राः सन्दर्शयेत्ततः / अञ्जलिः प्रथमा मुद्रा क्षिप्रं देवप्रसाधनी

ସମସ୍ତକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାପରେ ମୁଦ୍ରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବ। ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରା ଅଞ୍ଜଳି; ଏହା ଶୀଘ୍ର ଦେବପ୍ରସାଦ ଦେଇଥାଏ।

Verse 28

वन्दनी हृदयासक्तात्सार्धं दक्षिणतोन्नता / ऊर्धाङ्गुण्ठो वाममुष्टिर्दक्षिणाङ्गुष्ठबन्धनः

ବନ୍ଦନୀ ମୁଦ୍ରାରେ ହାତଦୁଇଟି ହୃଦୟ ସହ ଲଗା ରହି, ଡାହାଣ ପଟକୁ ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚ ରହେ। ବାମ ହାତ ମୁଷ୍ଟି, ଅଙ୍ଗୁଠା ଉପରକୁ; ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠାକୁ ବାନ୍ଧି/ସ୍ଥିର କରି ରଖାଯାଏ।

Verse 29

सव्यस्य तस्य चाङ्गुष्ठो यः स उद्धः प्रकीर्तितः / तिस्रः साधारणा ह्येता मूर्तिभेदेन कल्पिताः

ତାହାର ବାମ (ସବ୍ୟ) ପଟର ଯେ ଅଙ୍ଗୁଠା, ସେହି ‘ଉଦ୍ଧ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ। ଏହି ତିନି ମୁଦ୍ରା ସାରରେ ସାଧାରଣ; କେବଳ ରୂପଭେଦରୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ କଳ୍ପିତ।

Verse 30

कनिष्ठादिप्रमोकेण अष्टौ मुद्रा यथाक्रमम् / अष्टानां पूर्वबीजानां क्रमशस्त्ववधारयेत्

କନିଷ୍ଠା (ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି) ମୋଚନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମଶଃ ଅଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅଷ୍ଟ ବୀଜାକ୍ଷରକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ସାବଧାନରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

अङ्गुष्ठेन कनिष्ठान्तं नामयित्वाङ्गुलित्रयम् / मुद्रेयं नरसिंहस्य न्युब्जं कृत्वा करद्वयम्

ଅଙ୍ଗୁଠିଦ୍ୱାରା କନିଷ୍ଠାର ଟିପ୍‌କୁ ମୋଡ଼ି, ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ଦୁଇହାତକୁ ଅଧୋମୁଖ କରି ନରସିଂହ ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

सव्यहस्तं तथोत्तानं कृत्वोर्धं भ्रामयेच्छनैः / नवमीयं स्मृता मुद्रा वराहाभिमता सदा

ବାମହାତକୁ ଖୋଲା ଓ ଉତ୍ତାନ ରଖି, ତାହାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉପରକୁ ଘୁରାଇବା ଉଚିତ। ଏହା ନବମ ମୁଦ୍ରା, ସଦା ବରାହପ୍ରିୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 33

मुष्टिद्वयमथोत्तानमृज्वैकैकेन मोचयेत् / उत्कुञ्चयेत्सर्वमुक्ता अङ्गमुद्रेयमुच्यते

ତାପରେ ଦୁଇ ମୁଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ତାନ ରଖି, ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ କରି ସିଧା କରି ମୋଚନ କରିବା ଉଚିତ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲି ସାନା ଭାବେ ଭିତରକୁ କୁଞ୍ଚିତ ହେଲେ ତାହାକୁ ‘ଅଙ୍ଗ-ମୁଦ୍ରା’ କୁହାଯାଏ।

Verse 34

मुष्टिद्वयमथो बद्धा एवमेवानुपूर्वशः / दशानां लोकपालानां मुद्राश्च क्रमयोगतः

ତାପରେ ଦୁଇ ମୁଷ୍ଟିକୁ ବିଧିମତେ ବଦ୍ଧ କରି, ଏହିପରି କ୍ରମଶଃ ଦଶ ଲୋକପାଳଙ୍କ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାକ୍ରମେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

सुरमाद्यं द्वितीयं च उपान्त्यञ्चान्त्यमेव च / वासुदेवो बलः कामो ह्यनिरुद्धो यथाक्रमम्

କ୍ରମାନୁସାରେ—ପ୍ରଥମ ସୁରମା, ଦ୍ୱିତୀୟ, ଉପାନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତ୍ୟ—ଏମାନେ ଯଥାକ୍ରମେ ବାସୁଦେବ, ବଳ, କାମ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ।

Verse 36

प्रणवस्तत्सदित्येतद् हुं क्षैं भूरिति मन्त्रकाः / नारायणस्तथा ब्रह्मा विष्णुः सिंहो वराहराट्

ମନ୍ତ୍ର-ରୂପ—ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’, ‘ତତ୍’ ଓ ‘ସତ୍’; ଏବଂ ‘ହୁଂ’, ‘କ୍ଷୈଂ’, ‘ଭୂଃ’। ତଥା ଆହ୍ୱାନରେ ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ସିଂହ (ନୃସିଂହ) ଓ ବରାହରାଟ୍ (ବରାହ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 37

सितारुणहरिद्राभा नीलश्यामल्लोहिताः / मेघाग्निमदुपिङ्गाभा वर्णतो नवनामकाः

ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ ନବ ନାମ—ଶ୍ୱେତ, ଅରୁଣ, ହରିଦ୍ରାଭ (ପୀତ), ନୀଳ, ଶ୍ୟାମ, ଲୋହିତ, ମେଘାଭ, ଅଗ୍ନ୍ୟାଭ ଓ ମଧୁପିଙ୍ଗଳ।

Verse 38

कं टं पं शं गरुत्मान्स्याज्जं खं वं च सुदर्शनम् / षं चं फं षं गदादेवी वं लं मं क्षं च शङ्खकम्

‘କଂ, ଟଂ, ପଂ, ଶଂ’—ଗରୁତ୍ମାନ୍ (ଗରୁଡ); ‘ଜଂ, ଖଂ, ଵଂ’—ସୁଦର୍ଶନ (ଚକ୍ର); ‘ଷଂ, ଚଂ, ଫଂ, ଷଂ’—ଗଦା-ଦେବୀ; ଏବଂ ‘ଵଂ, ଲଂ, ମଂ, କ୍ଷଂ’—ଶଙ୍ଖ ଅଟେ।

Verse 39

घं ढं भं हं भवेच्छ्रीश्च गं जं वं शं च पुष्टिका / घं वं च वनमाला स्याच्छ्री वत्सं दं सं भवेत्

‘ଘଂ, ଢଂ, ଭଂ, ହଂ’—ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ହୁଏ; ‘ଗଂ, ଜଂ, ଵଂ, ଶଂ’—ପୁଷ୍ଟିକା (ପୋଷକ ସମୃଦ୍ଧି) ହୁଏ। ‘ଘଂ, ଵଂ’—ବନମାଳା; ଏବଂ ‘ଦଂ, ସଂ’—ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ହୁଏ।

Verse 40

छं डं पं यं कौस्तुभः प्रोक्तश्चानन्तो ह्यहमेव च / इत्यङ्गानियथायोगं देवदेवस्य वै दशा

‘ଛଂ’, ‘ଡଂ’, ‘ପଂ’, ‘ୟଂ’—ଏହି ପବିତ୍ର ବୀଜାକ୍ଷର ଘୋଷିତ; ‘କୌସ୍ତୁଭ’ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ, ଏବଂ ‘ଅନନ୍ତ’ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ନିଜେ। ଏଭଳି ଦେବଦେବଙ୍କ ଦଶ ଅଙ୍ଗ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 41

गरुडो ऽम्बुजसंकाशो गदा चैवासिताकृतिः / पुष्टिः शिरीषपुष्पाभा लक्ष्मीः काञ्चनसन्निभा

ଗରୁଡ କମଳ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଗଦାର ଆକୃତି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ। ପୁଷ୍ଟି ଶିରୀଷ ପୁଷ୍ପ ସମ ଶୋଭାମୟୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

Verse 42

पूर्णचन्द्रनिभः शङ्खः कौस्तुभस्त्वरुणद्युतिः / चक्रं सूर्यसहस्राभं श्रीवत्सः कुन्दसन्निभः

ଶଙ୍ଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ; କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଯୌବନ ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ। ଚକ୍ର ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ ସମ ଶୁଭ୍ର।

Verse 43

पञ्चवर्णनिभा माला ह्यनन्तो मेघसन्निभः / विद्युद्रूपाणि चास्त्राणि यानि नोक्तानि वर्णतः

ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣ ସମ ମାଳା ଶୋଭେ; ଅନନ୍ତ (ଶେଷ) ମେଘସମୂହ ସମ ଦିଶେ। ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ରୂପ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କୁ ନାମରେ ବିସ୍ତାରେ ବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇନାହିଁ।

Verse 44

अर्घ्यपाद्यादि वै दद्यात्पुण्डरीकाक्षविद्यया

ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ-ବିଦ୍ୟା (କମଳନୟନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର) ଜପ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ନିଶ୍ଚୟ ଦେବା ଉଚିତ।